Resuscytacja noworodka przy porodzie będzie przedmiotem nowych wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia — informuje redakcja urazyokoloporodowe.pl, powołując się na komunikat WHO z 9 czerwca 2026 roku. Organizacja zwołuje Guideline Development Group, czyli grupę ekspertów, która ma opracować zaktualizowane zalecenia dotyczące oceny stanu dziecka tuż po urodzeniu, stabilizacji, podstawowych i zaawansowanych działań resuscytacyjnych oraz opieki bezpośrednio po przywróceniu skutecznego oddychania i krążenia.
Zmiana ma znaczenie także dla Polski, choć największy ciężar problemu dotyczy krajów o wysokiej śmiertelności neonatalnej i słabszym dostępie do opieki okołoporodowej. Według UNICEF w 2024 roku na świecie zmarło 2,3 mln dzieci w pierwszych 28 dniach życia, czyli około 6200 noworodków dziennie; w Polsce wskaźnik umieralności neonatalnej w danych UNICEF wynosi około 2 zgony na 1000 żywych urodzeń, co pokazuje dużą różnicę między krajami o wysokim dochodzie a regionami o ograniczonych zasobach.
WHO wraca do tematu po kilkunastu latach
Poprzednie wytyczne WHO dotyczące podstawowej resuscytacji noworodka zostały opublikowane w 2012 roku. Ich głównym celem było zapewnienie skutecznej pomocy dzieciom wymagającym resuscytacji przede wszystkim w warunkach ograniczonych zasobów, gdzie brakuje sprzętu, przeszkolonego personelu albo stabilnego systemu opieki okołoporodowej.
Nowy proces nie jest prostą korektą techniczną. WHO wskazuje, że od 2012 roku pojawiły się nowe dowody dotyczące strategii resuscytacji, postępowania z pępowiną, wentylacji, przygotowania systemów ochrony zdrowia, komunikacji z rodzinami oraz zasad respektującej opieki nad noworodkiem.
Organizacja chce, aby nowe zalecenia były użyteczne w różnych realiach: od dużych szpitali specjalistycznych po placówki, w których przy porodzie dostępny jest tylko podstawowy sprzęt.
To właśnie dlatego w zapowiedzi WHO tak mocno wybrzmiewa nie tylko kwestia samego algorytmu medycznego, ale też szkolenia personelu, kompetencji zespołów, dostępności podstawowych materiałów i gotowości całego systemu. Resuscytacja noworodka nie zaczyna się w chwili kryzysu. Zaczyna się wcześniej: od rozpoznania ryzyka, przygotowania stanowiska, obecności osoby potrafiącej ocenić oddech i krążenie oraz od pewności, że sprzęt działa.
Co dokładnie ma ocenić grupa ekspertów
WHO zapowiada, że grupa GDG przeanalizuje zaktualizowane dane naukowe i przygotuje propozycje nowych rekomendacji. Prace mają obejmować spotkania wirtualne od lipca 2026 roku do lutego 2027 roku. Członkowie grupy działają indywidualnie, nie jako przedstawiciele instytucji, z którymi są związani. WHO podkreśla też, że nie otrzymują wynagrodzenia finansowego za udział w procesie.
Zakres prac obejmuje dwa bloki. Pierwszy dotyczy skuteczności interwencji medycznych u noworodków, które tuż po porodzie nie rozpoczynają albo nie utrzymują skutecznego oddychania i krążenia. Chodzi o ocenę wstępną, stabilizację, podstawowe i zaawansowane działania resuscytacyjne oraz opiekę po resuscytacji.
Drugi blok dotyczy wdrożenia zaleceń w realnych systemach ochrony zdrowia. WHO chce ocenić, jaką rolę odgrywa szkolenie personelu, utrzymywanie kompetencji, dostęp do sprzętu, organizacja oddziałów, komunikacja z rodziną i ochrona godności dziecka oraz rodziców w sytuacji nagłego zagrożenia życia.
Najważniejsze obszary aktualizacji:
- pierwsza ocena noworodka po urodzeniu;
- stabilizacja dziecka, które nie oddycha skutecznie;
- wentylacja i zaawansowane działania resuscytacyjne;
- postępowanie z pępowiną;
- opieka bezpośrednio po resuscytacji;
- szkolenie i kompetencje personelu;
- dostępność sprzętu i materiałów;
- komunikacja z rodziną;
- respektująca opieka nad noworodkiem;
- dostosowanie zaleceń do różnych miejsc porodu.
Dlaczego temat jest pilny
Pierwsze minuty po porodzie należą do najbardziej krytycznych momentów w medycynie noworodkowej. WHO w materiałach o asfiksji okołoporodowej definiuje ją jako brak ustanowienia oddychania po urodzeniu i wskazuje, że pozostaje ona jedną z głównych przyczyn wczesnej śmiertelności neonatalnej; w podstawowych działaniach znaczenie mają m.in. osuszenie, stymulacja i ogrzanie dziecka.
Dane globalne pokazują, że mimo spadku śmiertelności dzieci sytuacja noworodków poprawia się wolniej niż w starszych grupach wieku dziecięcego. WHO w najnowszej karcie dotyczącej umieralności dzieci poniżej 5 lat podaje, że w 2024 roku zgony neonatalne stanowiły 47% wszystkich zgonów dzieci przed piątymi urodzinami.
To ważny kontekst dla Polski. Kraj ma znacznie niższą umieralność neonatalną niż regiony najbardziej obciążone, ale nowe wytyczne WHO mogą wpływać na standardy szkoleniowe, procedury porodowe, organizację sal porodowych i ocenę jakości opieki. W praktyce dotyczy to nie tylko neonatologów, lecz także położnych, lekarzy rodzinnych, zespołów ratownictwa medycznego i osób zarządzających szpitalami.
Konsultacje publiczne: termin i adres
WHO otworzyła etap konsultacji publicznych dotyczący składu grupy ekspertów. Organizacja zaprasza osoby prywatne i zainteresowane instytucje do przejrzenia biogramów członków GDG oraz przesłania uwag. Termin mija 30 czerwca 2026 roku o godz. 12.00 czasu genewskiego. Komentarze można przesyłać e-mailem na adres iulianoa@who.int.
Ten etap nie dotyczy jeszcze gotowych wytycznych. Chodzi o transparentność procesu: sprawdzenie potencjalnych konfliktów interesów, kompetencji i reprezentacji ekspertów, którzy będą uczestniczyć w przygotowaniu zaleceń. WHO podaje, że członkowie GDG zostali wybrani przez personel techniczny organizacji na podstawie wiedzy specjalistycznej, doświadczenia użytkowników końcowych oraz praktyki w krajach o niskich i średnich dochodach, w tym w państwach z wysokim obciążeniem śmiertelnością neonatalną.
Co może się zmienić w praktyce szpitalnej
Na tym etapie WHO nie opublikowała jeszcze nowych rekomendacji, więc nie można przesądzać, jakie konkretne zalecenia znajdą się w finalnym dokumencie. Jasny jest jednak kierunek: nowe wytyczne mają łączyć procedury kliniczne z realnymi warunkami ich wykonania.
To istotne, bo nawet najlepszy algorytm nie działa, jeśli personel nie ma regularnych szkoleń, maski nie są dostępne we właściwym rozmiarze, sprzęt nie jest sprawdzany przed porodem albo rodzice nie otrzymują zrozumiałej informacji po nagłej interwencji.
W Polsce praktyczne znaczenie mogą mieć przede wszystkim trzy kwestie: aktualizacja szkoleń, przegląd wyposażenia stanowisk porodowych i większy nacisk na dokumentowanie jakości opieki nad dzieckiem wymagającym wsparcia oddechowego po porodzie.
W szpitalach o wysokim stopniu referencyjności temat nie jest nowy, ale standard globalny WHO często staje się punktem odniesienia dla krajowych programów edukacyjnych i procedur klinicznych.
| Element procesu | Co analizuje WHO | Dlaczego to ważne dla porodówek |
|---|---|---|
| Ocena po urodzeniu | Oddech, krążenie, potrzeba stabilizacji | Decyduje o czasie rozpoczęcia pomocy |
| Wentylacja | Metody podstawowe i zaawansowane | Błędy w wentylacji mogą obniżyć skuteczność resuscytacji |
| Sprzęt | Dostępność i gotowość materiałów | Brak właściwego sprzętu opóźnia interwencję |
| Personel | Szkolenie i utrzymanie kompetencji | Procedura wymaga działania zespołowego pod presją czasu |
| Rodzina | Komunikacja i respektująca opieka | Rodzice muszą otrzymać jasną informację bez chaosu i dezinformacji |
Według UNICEF pierwsze 28 dni życia pozostaje najbardziej ryzykownym okresem dla przeżycia dziecka. Globalny wskaźnik umieralności neonatalnej w 2024 roku wynosił 17,2 zgonu na 1000 żywych urodzeń, podczas gdy w Polsce dane UNICEF pokazują około 2 zgony na 1000 żywych urodzeń.
Różnica nie oznacza, że kraje o niskiej umieralności mogą traktować temat jako marginalny. Resuscytacja noworodka jest procedurą rzadką w skali pojedynczej rodziny, ale krytyczną w skali systemu. Każdy przypadek wymaga natychmiastowej decyzji, sprawnego zespołu i minimalizacji opóźnień.
WHO podkreśla, że nowe wytyczne mają służyć jako ramy normatywne dla różnych miejsc porodu. Ostateczny dokument będzie więc ważny nie tylko dla państw, w których brakuje neonatologów i sprzętu, lecz także dla systemów rozwiniętych, gdzie kluczowe stają się jakość szkolenia, jednolitość procedur i komunikacja z rodziną po interwencji ratującej życie.
Przeczytaj także inne przydatne materiały na stronie urazyokoloporodowe.pl. Znajdziesz tam ważne informacje o urazach okołoporodowych, możliwych powikłaniach, diagnostyce, leczeniu oraz prawach rodziców. Polecamy również przeczytać: Dlaczego niemowlę odgina głowę do tyłu podczas snu i karmienia i kiedy reagować
