Chwyt Kristellera oznacza ucisk na dno macicy stosowany w momencie rodzenia się główki oraz barków noworodka. Metoda ta jest nazywana manewrem, uciskiem a nawet „rękoczynem” Kristellera (manewr muellera-hillisa ).
Środowisko medyczne nie wyraziło jednoznacznej opinii, co do skuteczności zastosowania tego zabiegu. Część z nich, wraz z Sądem Najwyższym na czele, uznaje chwyt Kristellera za metodę niedopuszczalną. Pozostałe środowisko medyczne stoi na stanowisku, że ucisk Kristellera może być w niektórych sytuacjach traktowany jako metoda ratująca życie.
Wykonanie chwytu Kristellera nie jest zabronione, lecz nie jest też zalecane. Skąd tak różne opinie na temat tego zabiegu? Poniższa tabela ujawnia argumenty za i przeciw manewrowi Kristellera:
| ZA | PRZECIW |
| metoda znana od starożytności | aktualna wiedza medyczna, postęp w medycynie |
| pomoc dla matki w urodzeniu dziecka przez wzmocnienie siły skurczów macicy w ostatnich minutach porodu, gdy główka płodu jest na wychodzie, a dochodzi do zatrzymania porodu i występują objawy zagrożenia płodu (przy braku czynników ryzyka dystocji barkowej, czy innej patologii uniemożliwiającej urodzenie drogami natury) | powoduje dodatkowy, niepotrzebny ból z traumatycznymi konsekwencjami dla rodzącejjest przyczyną wielu powikłań okołoporodowych, w tym śmiertelnych przypadków; skutki powikłań często prowadzą do trwałego inwalidztwa dziecka |
| stanowisko udowodnione naukowo (tysiące dzieci urodzonych w bardzo dobrym stanie, dzięki uciskowi na macicę) | wymaga doświadczenia i kwalifikacji (należyte wyczucie oraz świadomość wystąpienia powikłań)jeżeli lekarz wykonujący zabieg Kristellera inaczej manewr muellera-hillisa nie ma odpowiedniego doświadczenia i wiedzy to może wykonać zabieg nieumiejętnie, doprowadzając do poważnych powikłań |
| CC podczas wychodzenia główki jest operacją technicznie trudną, mogącą przyczynić się u matki do krwotoku (spowodowanym pęknięciem macicy), czy też do uszkodzenia układu moczowego – do jej organizacji potrzeba kilkudziesięciu minut, a korzystanie z alternatywnych metod trwa kilka minut | możliwe jest zakończenie porodu przez cesarskie cięcie (alternatywna metoda) |
Chwyt Kristellera – czy zawsze oznacza zaniedbanie ze strony lekarza?
W sytuacji tak rozbieżnych stanowisk szczególna rola w zakresie ustalenia winy
lekarza przypada biegłym sądowym. I bywa tak, że mimo społeczno-medialnej presji związanej z oskarżaniem lekarzy, mogą oni przyczynić się do uniewinnienia pozwanego, nawet jeśli ten zastosował zabieg Kristellera. Jak to możliwe?
Na oddział ginekologiczno-położniczy przyjęto pacjentkę w donoszonej ciąży fizjologicznej ze słabymi skurczami. Lekarz zakwalifikował pacjentkę do porodu naturalnego. Zlecił podanie jej oksytocyny i podłączenie ciągłego monitorowania KTG oraz przekazał ją pod opiekę położnej na salę porodową. Pierwszy okres porodu przebiegał bez żadnych problemów, aż do momentu, kiedy to zapis KTG zaczął wskazywać oscylację zawężoną, spadek tętna płodu i silne skurcze macicy.
Drugi okres porodu rozpoczął się rozwarciem na 10 cm. Położna nie mogła odczytać tętna płodu i wezwała lekarza. Po natychmiastowym przybyciu na salę porodową lekarz zobaczywszy, że główka dziecka była już na wychodzie. Lekarza podjął decyzję o wykonaniu chwytu Kristellera (przedramieniem nacisnął 2-3 razy na dno macicy w czasie jej skurczu), co doprowadziło do urodzenia dziecka.
Ze względu na to, że noworodek urodził się w zamartwicy, poddano go reanimacji i wykonano masaż serca, co przyczyniło się do szybkiej poprawy stanu dziecka (noworodek otrzymał 1/6/8 punktów w skali Apgar, odpowiednio w 1, 3, 10 minucie życia).
Lekarz został oskarżony przez Prokuraturę o to, że pozwolił położnej prowadzić poród fizjologiczny i że w II okresie porodu zastosował niedopuszczalny (w świetle aktualnej wiedzy medycznej) chwyt Kristellera, wskutek czego doszło do wewnątrzmacicznego niedotlenienia dziecka urodzonego w zamartwicy, czego konsekwencją była padaczka wczesnoniemowlęca z opóźnieniem rozwoju psychofizycznego.
Czy zarzuty prokuratury miały solidne podstawy?
Sąd zauważył, że w świetle aktualnego stanu prawnego położna może prowadzić samodzielnie poród fizjologiczny – w związku z tym nie doszło do narażenia pacjentki na niebezpieczeństwo. Jeśli chodzi o drugi zarzut, to sąd, opierając się na opiniach biegłych, stwierdził, że decydujące znaczenie w sprawie miał czas wezwania oskarżonego do rodzącej. Mimo, że nie miał on obowiązku przebywania przy niej non stop, to stawił się niezwłocznie, tym bardziej, że tego dnia miał pod opieką jeszcze 28 innych pacjentek. Lekarz zorientowawszy się, że nie ma innej możliwości, aby zakończyć szybko poród, wspomógł rodzącą poprzez nacisk na dno macicy.
Wraz ze wzrostem częstości stosowania znoszenia bólu okołoporodowego przez znieczulenie zewnątrz oponowe rośnie liczba wskazań do wspomagania porodu różnymi sposobami. Jak wynika z powyższych informacji większość lekarzy zalicza do nich także chwyt Kristellera. Uważa się, że powinno się go stosować tylko w ostateczności, gdy na użycie innych metod jest już za późno, a życie matki lub dziecka jest zagrożone. Prawidłowego wykonania tych zabiegów należy lekarzy uczyć, a nie zabraniać. Niestety, nie każdy lekarz potrafi w sposób umiejętny zastosować ten chwyt narażając tym samym zdrowie oraz życie pacjentów.
Chwyt Kristellera odszkodowanie – jak uzyskać?
Jeżeli podejrzewasz błąd przy porodzie, skorzystaj z pomocy specjalisty. Zanim skierujesz sprawę do prokuratury lub innej instytucji to zapytaj o poradę w Krajowy Rejestrze Osób Poszkodowanych. Uzyskaj bezpłatną poradę i analizę prawno-medyczną, jeżeli doszło do nieprawidłowości lub gdy Ty lub Twoje dziecko doznaliście uszczerbku na zdrowiu podczas porodu.
