Wypis noworodka ze szpitala powinien zakończyć się przekazaniem rodzicom informacji o stanie dziecka, wykonanych badaniach, szczepieniach, sposobie żywienia oraz dalszej opiece. Jak informuje redakcja Urazy Okołoporodowe, część wyników jest dostępna jeszcze na oddziale, natomiast na rezultaty niektórych badań przesiewowych trzeba czekać po powrocie do domu.
Rodzic powinien przed wyjściem ustalić nie tylko, czy pobrano krew i wykonano badanie słuchu, lecz także gdzie trafi wynik, kiedy należy zgłosić dziecko do kontroli i jakie objawy wymagają pilnej konsultacji. Dokumentacja wypisowa musi odpowiadać rzeczywistemu przebiegowi hospitalizacji. Powinna jasno wskazywać rozpoznania, zastosowane procedury, stan noworodka przy wypisie oraz zalecenia dotyczące dalszego postępowania.
Karta informacyjna i książeczka zdrowia dziecka
Podstawowym dokumentem jest karta informacyjna z leczenia szpitalnego, potocznie nazywana wypisem. Rzecznik Praw Pacjenta wskazuje, że kartę informacyjną pacjent powinien zasadniczo otrzymać w dniu opuszczenia szpitala. Dokument zawiera informacje istotne dla kontynuowania opieki, w tym zalecenia lekarskie.
„Kartę informacyjną z leczenia szpitalnego pacjent powinien otrzymać w dniu wypisu ze szpitala” — informuje Rzecznik Praw Pacjenta w odpowiedzi dotyczącej wydawania dokumentacji przy wypisie.
W dokumentacji noworodka należy sprawdzić przede wszystkim:
- datę i godzinę urodzenia, tydzień ciąży, sposób porodu, masę i długość ciała oraz obwód głowy;
- punktację Apgar i informacje o ewentualnej pomocy udzielonej po porodzie;
- masę ciała w dniu wypisu oraz zmianę masy od urodzenia;
- rozpoznania, wyniki badań, zastosowane leczenie i konsultacje;
- sposób karmienia, tolerancję pokarmu oraz zalecenia dotyczące dalszego żywienia;
- terminy kontroli i informacje o skierowaniach.
Rodzice powinni otrzymać także książeczkę zdrowia dziecka. Jej ustawowy wzór obejmuje dane dotyczące okresu prenatalnego, porodu, stanu zdrowia po urodzeniu, badań profilaktycznych, szczepień i kolejnych wizyt patronażowych. Do książeczki mogą zostać dołączone wydruki lub inne elementy dokumentacji medycznej.
Jeżeli w karcie znajdują się skróty, nieczytelne zalecenia albo nie podano terminu kontroli, należy poprosić personel o ich wyjaśnienie jeszcze przed opuszczeniem oddziału.
Badania przesiewowe: co powinno być wykonane lub zaplanowane
W Polsce noworodki są objęte programem badań przesiewowych, którego celem jest wykrywanie chorób przed pojawieniem się wyraźnych objawów. Program państwowy obejmuje badania w kierunku 30 chorób wrodzonych, w tym fenyloketonurii, wrodzonej niedoczynności tarczycy, mukowiscydozy, rdzeniowego zaniku mięśni i wybranych wad metabolizmu.
Próbkę krwi pobiera się na specjalną bibułę. Instytut Matki i Dziecka podaje, że pobranie odbywa się zwykle w 3. lub 4. dobie życia, a karta z próbką trafia następnie do jednego z laboratoriów realizujących program. Jeżeli dziecko zostaje wypisane wcześniej, rodzice muszą otrzymać dokładną informację, gdzie i kiedy należy zgłosić się na pobranie kontrolne lub uzupełniające.
„Krew na badanie przesiewowe pobierana jest w szpitalu, w którym urodziło się dziecko, zwykle w 3. lub 4. dobie życia” — wyjaśnia Zakład Badań Przesiewowych Instytutu Matki i Dziecka.
Przed wyjściem warto sprawdzić, czy w dokumentacji odnotowano:
- pobranie krwi na bibułę oraz numer próbki lub kod umożliwiający jej identyfikację;
- wynik badania pulsoksymetrycznego, wykorzystywanego w przesiewie wad serca;
- wykonanie przesiewowego badania słuchu i jego rezultat;
- zalecenie powtórzenia badania, konsultacji audiologicznej albo innej diagnostyki, jeżeli wynik był nieprawidłowy lub niejednoznaczny.
Portal Pacjent.gov.pl podaje, że badania profilaktyczne noworodków obejmują m.in. przesiew w kierunku chorób genetycznych, badanie pulsoksymetryczne oraz badanie słuchu. Wszystkie dzieci w Polsce przechodzą przesiew słuchu po narodzeniu, a samo badanie jest bezpłatne i bezbolesne.
Brak telefonu z laboratorium nie jest równoznaczny z otrzymaniem dokumentu zawierającego pełny wynik. Rodzice powinni wiedzieć, w jaki sposób szpital lub laboratorium kontaktuje się z rodziną i czy prawidłowy rezultat będzie widoczny w dokumentacji elektronicznej. Wypisy, wyniki diagnostyczne i laboratoryjne mogą być udostępniane jako elektroniczna dokumentacja medyczna na Internetowym Koncie Pacjenta.
Szczepienia wykonane na oddziale
Na oddziale noworodkowym dziecko jest kwalifikowane do szczepień przewidzianych dla pierwszych dni życia. Pacjent.gov.pl wskazuje, że pierwsza dawka szczepionki przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B jest podawana przed wypisem po kwalifikacji lekarskiej.
W książeczce zdrowia należy sprawdzić nazwę szczepionki, datę podania, numer serii oraz podpis osoby wykonującej szczepienie. Jeżeli szczepienie zostało odroczone z przyczyn medycznych, dokumentacja powinna zawierać tę informację oraz dalsze zalecenia.
Karta uodpornienia nie jest przekazywana rodzicowi. Szpital wysyła ją bezpośrednio do wskazanej placówki podstawowej opieki zdrowotnej, w której dziecko będzie objęte opieką i szczepieniami. Dlatego przed wypisem personel powinien otrzymać prawidłową nazwę i adres wybranej przychodni.
Żywienie, masa ciała i stan dziecka przy wypisie
Dokument wypisowy powinien określać, czy dziecko jest karmione piersią, mlekiem odciągniętym, mieszanką czy w sposób łączony. Jeżeli na oddziale wystąpiły problemy z przystawianiem, ssaniem, połykaniem lub przyrostem masy, rodzice powinni otrzymać indywidualny plan postępowania i termin ponownego ważenia.
Istotna jest nie tylko masa urodzeniowa, ale również masa w dniu opuszczenia oddziału oraz zalecenie, kiedy należy skontrolować ją ponownie.
Przed powrotem do domu trzeba ustalić, jak często karmić dziecko, czy istnieją wskazania do dokarmiania, w jaki sposób przygotowywać mleko modyfikowane oraz czy zalecono podawanie określonych preparatów. Zalecenia powinny być zapisane w dokumentacji, a nie przekazane wyłącznie ustnie.
Rodzice powinni również znać ocenę żółtaczki. Jeżeli wykonywano pomiar bilirubiny, warto sprawdzić wynik, godzinę badania i ewentualny termin kontroli. Znaczenie wyniku zależy m.in. od wieku dziecka liczonego w godzinach, dlatego pojedyncza liczba bez daty i godziny pomiaru może być niewystarczająca do dalszej oceny.
Położna patronażowa i opieka lekarza POZ
Po wypisie matka i dziecko są obejmowani opieką położnej podstawowej opieki zdrowotnej. Według Pacjent.gov.pl pierwsza wizyta patronażowa powinna odbyć się nie później niż 48 godzin po opuszczeniu szpitala, a do ukończenia przez dziecko 2 miesięcy położna realizuje od 4 do 6 takich wizyt.
„Pierwsza wizyta odbywa się nie później niż 48 godzin po opuszczeniu szpitala przez matkę i dziecko” — podaje Pacjent.gov.pl w opisie kompetencji położnej POZ.
Położna podczas wizyt ocenia m.in. sposób karmienia, stan skóry i błon śluzowych, gojenie pępka, wydalanie oraz rozwój dziecka. Rodzice mogą wybrać położną i lekarza POZ przez złożenie deklaracji w przychodni albo elektronicznie za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta.
Przed wypisem należy upewnić się, że szpital posiada dane wybranej placówki i wie, gdzie przesłać dokumentację potrzebną do kontynuowania opieki. Warto również zapisać numer telefonu do położnej, przychodni oraz oddziału, jeżeli placówka przewiduje możliwość kontaktu po wypisie.
Objawy wymagające pilnego kontaktu z personelem medycznym
Wypis powinien zawierać informację, gdzie zgłosić się w razie pogorszenia stanu dziecka. Rodzice muszą znać procedurę postępowania przy problemach z oddychaniem, trudnościach w karmieniu, narastającej senności, gorączce, drgawkach, sinieniu, nasilonej żółtaczce, powtarzających się wymiotach albo wyraźnie zmniejszonej liczbie mokrych pieluch.
Nie należy czekać na planową wizytę patronażową, gdy dziecko ma trudności z oddychaniem, sinieje, jest wiotkie, nie daje się obudzić do karmienia lub jego stan gwałtownie się zmienia. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia właściwym działaniem jest wezwanie zespołu ratownictwa medycznego pod numerem 112 lub 999.
Dobry wypis nie kończy się na wydaniu teczki dokumentów. Rodzic powinien wiedzieć, które badania zakończono, na jakie wyniki jeszcze czeka, kto przejmuje opiekę nad dzieckiem i kiedy odbędzie się najbliższa kontrola.
Przeczytaj także inne przydatne materiały na stronie urazyokoloporodowe.pl. Znajdziesz tam ważne informacje o urazach okołoporodowych, możliwych powikłaniach, diagnostyce, leczeniu oraz prawach rodziców. Polecamy również przeczytać: Co spakować w 20 minut, gdy niemowlę nagle trafia do szpitala? Lista dla dziecka i rodzica na start
