Skala apgar – ocena stanu noworodka po porodzie i bezpieczna adaptacja pourodzeniowa noworodka

Skala Apgar jest skalą stosowaną w medycynie, celem określenia stanu noworodka zaraz po porodzie.  Narodziny dziecka zazwyczaj są radosnym wydarzeniem dla rodziców, dla dziecka zaś nagłym, karkołomnym przeżyciem. Noworodek tuż po urodzeniu musi przystosować się do życia poza łonem matki. Na bezpieczne przejście przez ten trudny okres adaptacji pourodzeniowej ma wpływ prawidłowe postępowanie z noworodkiem po urodzeniu. Sposób obchodzenia się dzieckiem wyznaczają:

• czas trwania ciąży
• rodzaj i przebieg porodu
• stan noworodka po urodzeniu
• obecność wad wrodzonych

W ciągu 4–6 godzin po porodzie u noworodka:

• rozprężają się płuca
• zmniejsza opór naczyń płucnych
• wchłania płyn płucny
• zmniejsza przepływ krwi przez przewód tętniczy i otwór owalny
• zwiększają się saturacja i perfuzja
• stabilizuje krążenie, termoregulacja, procesy metaboliczne
• zaczyna funkcjonować przewód pokarmowy

W tym czasie mogą ujawnić się nieprawidłowości rozwojowe i choroby wrodzone.

Skala Apgar jest stosowana do opisania w jakiej kondycji dziecko przyszło na świat. Oceny stanu noworodka po urodzeniu może dokonać: położna, lekarz lub ratownik medyczny.

Skala Apgar:  

• 10–9  stan dobry
•  8–7  stan średni
• 6–4  umiarkowana zamartwica urodzeniowa (tzw. sina)
• 3–0  ciężka zamartwica urodzeniowa (tzw.blada)

Kontakt „skóra do skóry”

Po wyjęciu z łona matki noworodka i po ustaniu tętnienia pępowiny położna dokonuje jej odcięcia i jałowego zaopatrzenia. Następnie noworodek jest poddawany osuszeniu (celem zmniejszenia utraty przez niego ciepła przez wilgotną skórę), co jest wykonywane z użyciem ciepłych niejałowych serwet lub pieluch, a następnie dziecko okrywa się ciepłym, miękkim ręcznikiem.

Noworodek, który urodził się w stanie dobrym (czyli po upływie 1 min. życia jest różowy, krzyczy głośno i wykonuje ruchy czynne) nie wymaga działań stymulujących ani odśluzowania, ale powinien być położony na boku na nagim suchym brzuchu matki (kontakt „skóra do skóry”)  na minimum 2 godziny – z możliwością ssania piersi.

Zachowanie kontaktu sprzyja rozwojowi więzi, uruchomieniu laktacji oraz kolonizacji skóry i błon śluzowych noworodka florą bakteryjną matki.  Położna po oznakowaniu noworodka 2 opaskami identyfikującymi i udzieleniu instruktażu co do karmienia piersią, pozostawia noworodka z matką i okresowo kontroluje sposób jego ssania oraz przebieg adaptacji (termoregulacja, kolor skóry, aktywność dziecka).      

W dalszej kolejności dokonuje się rutynowych czynności:

• pomiary noworodka (waga i dłuość. ciała, obwód głowy i klatki piersiowej)
• profilaktyka zakażeń przedniego odcinka oka
• podanie witaminy K oraz ubranie

Poza tym przed upływem 12 godzin życia każdy noworodek powinien być zbadany przez neonatologa.