Psychoterapia online dla ojców z depresją poporodową może realnie zmniejszać nasilenie objawów — wskazuje randomizowane badanie opublikowane 1 września 2026 roku w „Journal of Medical Internet Research”. Testowany program DadBooster opierał się na terapii poznawczo-behawioralnej i został przygotowany specjalnie dla mężczyzn, u których po narodzinach dziecka rozpoznano zaburzenie depresyjne, informuje redakcja Urazy Okołoporodowe.
Wynik jest istotny, ponieważ ojcowska depresja poporodowa pozostaje znacznie słabiej rozpoznanym obszarem niż depresja u matek. W 12. tygodniu badania uczestnicy korzystający z DadBooster mieli wyraźnie mniej objawów depresyjnych niż mężczyźni z grupy oczekującej na terapię. Nie oznacza to jednak, że sześć internetowych sesji można już uznać za uniwersalny zamiennik psychoterapii prowadzonej przez specjalistę.
DadBooster przetestowano w randomizowanym badaniu
Badanie przeprowadzili Charlene Holt, Jennifer Ericksen, Alan W. Gemmill, Andre L. Rodrigues i Jeannette Milgrom z australijskiego Parent-Infant Research Institute oraz University of Melbourne. Pełne wyniki opublikowano w „Journal of Medical Internet Research”.
Do randomizowanego badania kontrolowanego włączono 50 ojców z Australii. Wszyscy mieli co najmniej 18 lat, dziecko młodsze niż 12 miesięcy i klinicznie rozpoznane zaburzenie depresyjne. Nie byli w tym czasie leczeni z powodu depresji farmakologicznie ani psychoterapeutycznie.
Połowę uczestników przydzielono do programu DadBooster, a pozostałych 25 do grupy kontrolnej korzystającej ze zwykłej opieki i oczekującej na dostęp do programu. Główną ocenę przeprowadzono po 12 tygodniach.
„Nawet jeden na dziesięciu ojców doświadcza depresji poporodowej” — napisali autorzy badania w „Journal of Medical Internet Research”.
To problem, który łatwo pomylić z wyczerpaniem po narodzinach dziecka. Drażliwość, utrata zainteresowania codziennymi aktywnościami, wycofanie, poczucie beznadziei czy coraz większe trudności w pracy i życiu rodzinnym nie powinny być automatycznie tłumaczone niewyspaniem. Szerzej różnice między przeciążeniem a chorobą opisaliśmy w materiale o depresji poporodowej u ojców.
Objawy depresji zmniejszyły się średnio o 72 procent
Najbardziej interesujący wynik dotyczył nasilenia objawów depresyjnych mierzonego skalą DASS-21. Po 12 tygodniach było ono istotnie niższe w grupie DadBooster niż w grupie kontrolnej.
W grupie korzystającej z programu średni poziom objawów depresji zmniejszył się o około 72 proc. W grupie kontrolnej spadek wynosił około 40 proc. Średni wynik uczestników DadBooster przesunął się przy tym do zakresu określanego w zastosowanej skali jako „normalny”.
| Wynik po 12 tygodniach | DadBooster | Grupa kontrolna |
|---|---|---|
| Liczba uczestników na początku | 25 | 25 |
| Średnia redukcja objawów depresyjnych | ok. 72% | ok. 40% |
| Nadal spełnione kryteria diagnostyczne depresji | 2 z 23 ocenionych | 7 z 24 ocenionych |
| Odsetek nadal spełniających kryteria | 9% | 29% |
Różnica dotycząca samego nasilenia objawów była statystycznie istotna: skorygowana średnia różnica wyniosła -7,26 punktu, przy 95-procentowym przedziale ufności od -11,34 do -3,18 i P<0,001.
To znacznie mocniejsza informacja niż samo stwierdzenie, że uczestnicy po terapii „czuli się lepiej”.
Jednocześnie trzeba oddzielić poprawę wyniku skali od pełnej remisji zaburzenia.
Czy depresja całkowicie ustąpiła? Tu wynik jest mniej jednoznaczny
Po 12 tygodniach kryteria diagnostyczne depresji nadal spełniało 2 z 23 ocenionych ojców korzystających z DadBooster, czyli 9 proc. W grupie kontrolnej było to 7 z 24 mężczyzn, czyli 29 proc.
Różnica wygląda na dużą, ale przy tak niewielkiej próbie nie osiągnęła istotności statystycznej — P=0,14. Na podstawie tego badania nie można więc stwierdzić z wystarczającą pewnością, że program zwiększa prawdopodobieństwo pełnej remisji klinicznej.
„DadBooster jest obiecującą i potencjalnie znaczącą formą wsparcia dla ojców” — podsumowali autorzy publikacji.
To sformułowanie dobrze oddaje stan dowodów: badanie dostarczyło mocnego sygnału dotyczącego redukcji objawów, ale nie zamyka dyskusji o długoterminowej skuteczności leczenia.
Znaczenie ma także moment pojawienia się choroby. Problemy psychiczne związane z okresem okołoporodowym nie zawsze zaczynają się zaraz po porodzie. W przypadku matek objawy mogą ujawniać się po wielu miesiącach, co opisujemy szerzej w materiale o późno rozpoczynającej się depresji poporodowej. U ojców badacze również analizują pierwszy rok życia dziecka jako szczególnie istotny okres.
Na czym polegała internetowa terapia?
DadBooster nie był pojedynczą konsultacją przez komunikator ani zwykłym zestawem tekstów edukacyjnych. To sześciosesyjny, samodzielnie realizowany program internetowy oparty na CBT, czyli terapii poznawczo-behawioralnej.
Oficjalna strona DadBooster wskazuje, że program został opracowany przez Parent-Infant Research Institute w Australii.
Uczestnicy przechodzili kolejno przez sześć modułów:
- rozpoczęcie programu i zrozumienie własnych trudności;
- zarządzanie nastrojem;
- zwiększanie liczby przyjemnych i aktywizujących czynności;
- rozpoznawanie oraz modyfikowanie negatywnych myśli;
- rozwijanie bardziej konstruktywnych wzorców myślenia;
- przygotowanie planu na przyszłość i profilaktykę nawrotu.
Każda sesja trwała około 20–30 minut. Program zawierał teksty, nagrania audio, materiały wideo, ćwiczenia interaktywne i zadania wykonywane między sesjami. Ojcom wysyłano również automatyczne wiadomości SMS — łącznie 11 w ciągu sześciu tygodni — przypominające o kolejnych etapach terapii.
„Program działa podobnie jak seria sesji z psychologiem, ale jest realizowany online” — wyjaśnia Parent-Infant Research Institute w opisie DadBooster.
Nie oznacza to, że udział psychologa był całkowicie nieobecny w procesie badawczym. Przed zakwalifikowaniem do programu mężczyźni przechodzili telefoniczną ocenę kliniczną prowadzoną przez psychologa. Informacja o diagnozie i przydzieleniu do badania trafiała również do wskazanego przez uczestnika lekarza rodzinnego.
Poprawił się nie tylko nastrój
Badacze analizowali więcej niż nasilenie depresji. Po 12 tygodniach w grupie DadBooster odnotowano także istotnie lepsze wyniki dotyczące:
- poziomu stresu;
- poczucia kompetencji rodzicielskich;
- częstotliwości negatywnych automatycznych myśli.
Nie wykazano natomiast istotnych różnic między grupami w zakresie lęku, aktywizacji behawioralnej ani jakości relacji partnerskiej.
Ten szczegół ma znaczenie przy interpretowaniu wyników. Terapia online dla ojców nie rozwiązała wszystkich problemów towarzyszących depresji, ale przyniosła mierzalną poprawę w kilku ważnych obszarach.
W szczególnie obciążających sytuacjach stan psychiczny może być dodatkowo związany ze zdrowiem dziecka. Po wcześniactwie i hospitalizacji stres rodziców może utrzymywać się długo po powrocie do domu. Dane dotyczące tego problemu opisujemy w artykule o lęku rodziców wcześniaka po zakończeniu hospitalizacji.
Ojcowie rzeczywiście korzystali z programu
Jednym z problemów terapii cyfrowych jest rezygnowanie z programu po pierwszych modułach. W DadBooster poziom zaangażowania był stosunkowo wysoki.
20 z 25 ojców, czyli 80 proc. uczestników grupy terapeutycznej, otworzyło co najmniej cztery z sześciu sesji. Rezygnacji z całego badania było niewiele, a autorzy nie odnotowali zdarzeń niepożądanych związanych z interwencją.
Dostępność o dowolnej porze może mieć szczególne znaczenie dla rodzica, którego dzień jest podporządkowany pracy, opiece nad niemowlęciem i nieregularnemu snowi.
Australijski rządowy serwis Medicare Mental Health opisuje obecnie DadBooster jako bezpłatny i poufny, samodzielnie realizowany program CBT dostępny online, obejmujący sześć spersonalizowanych sesji, bibliotekę materiałów oraz opcjonalne wsparcie dla partnera.
Małe badanie oznacza, że wyników nie wolno przeceniać
50 uczestników to niewielka próba. Badanie pokazuje więc obiecujący efekt, ale nie pozwala jeszcze odpowiedzieć na wszystkie pytania dotyczące leczenia depresji poporodowej u ojców.
Istnieje kilka istotnych ograniczeń.
Po pierwsze, program porównywano z grupą oczekującą korzystającą z rutynowej opieki, a nie z pełnowymiarową psychoterapią prowadzoną twarzą w twarz.
Po drugie, uczestnicy wiedzieli, czy otrzymali dostęp do programu. Osoby dokonujące oceny diagnostycznej i analizy danych były natomiast zaślepione względem przydziału.
Po trzecie, część mężczyzn z grupy kontrolnej w trakcie badania sama zaczęła szukać dodatkowej pomocy. Według autorów ponad trzy czwarte uczestników tej grupy skorzystało z dodatkowego wsparcia, najczęściej od profesjonalisty medycznego. Mogło to zmniejszyć różnicę między grupami.
Po czwarte, potrzebne są dane pokazujące, czy uzyskana poprawa utrzymuje się po wielu miesiącach i czy podobne wyniki pojawią się w znacznie większej, bardziej zróżnicowanej populacji.
Autorzy sami wskazują potrzebę dalszych badań nad długoterminowym utrzymaniem efektów oraz skutecznością programu w zwykłej praktyce, poza kontrolowanym eksperymentem.
Wcześniejsze badania nie dawały tak mocnych wyników
Publikacja DadBooster jest szczególnie interesująca na tle wcześniejszych prób wykorzystania terapii cyfrowych u ojców.
Metaanaliza siedmiu randomizowanych badań opublikowana w 2024 roku objęła 1042 ojców z pięciu państw. Internetowe interwencje psychologiczne dawały niewielki efekt w zapobieganiu depresji okołoporodowej, ale autorzy ocenili pewność dostępnych dowodów jako bardzo niską. Tylko dwa z siedmiu badań miały ogólnie niskie ryzyko błędu systematycznego.
Nowe badanie różni się przede wszystkim tym, że dotyczyło nie ogólnej profilaktyki ani osób z samymi podwyższonymi wynikami kwestionariuszy, lecz ojców, u których depresję potwierdzono w ocenie klinicznej.
„To pierwsze leczenie online stworzone specjalnie dla klinicznie rozpoznanej depresji poporodowej u ojców” — wskazują autorzy badania DadBooster.
To właśnie ta grupa może najbardziej potrzebować rozwiązania, które ogranicza bariery organizacyjne. Przy małym dziecku regularny dojazd do gabinetu, znalezienie wolnego terminu czy zapewnienie opieki nad niemowlęciem mogą utrudniać rozpoczęcie terapii.
Psychoterapia online nie oznacza leczenia depresji bez diagnostyki
Wynik DadBooster nie powinien prowadzić do wniosku, że każdy ojciec z obniżonym nastrojem powinien samodzielnie znaleźć aplikację CBT i zrezygnować z kontaktu ze specjalistą.
W badaniu przed rozpoczęciem leczenia wykonywano ocenę kliniczną. Mężczyźni z m.in. umiarkowanym lub wysokim ryzykiem samobójczym, psychozą, chorobą afektywną dwubiegunową czy zaburzeniem związanym z używaniem substancji nie byli kwalifikowani do standardowego programu badawczego.
To zasadnicza różnica między kontrolowaną psychoterapią internetową CBT a samodzielnym korzystaniem z przypadkowych porad dostępnych w sieci.
Podobnie bezsenność nie powinna być automatycznie traktowana wyłącznie jako konsekwencja opieki nad dzieckiem. Jeżeli rodzic nie może zasnąć nawet wtedy, gdy niemowlę śpi, a problemowi towarzyszy lęk, przygnębienie lub pogorszenie funkcjonowania, potrzebna może być szersza ocena. Więcej na ten temat można przeczytać w materiale o bezsenności po porodzie i jej związku ze zdrowiem psychicznym.
Co nowe badanie oznacza dla ojców?
Najważniejszy wniosek nie brzmi, że depresję poporodową można od teraz leczyć wyłącznie przez internet. Badanie pokazuje natomiast, że program CBT przygotowany specjalnie z myślą o ojcach może być rzeczywistą terapią, a nie jedynie dodatkiem edukacyjnym.
Dla części mężczyzn model online może ułatwić wykonanie pierwszego kroku. Terapia jest dostępna w domu, nie wymaga dojazdu i pozwala realizować sesje w dogodnym czasie. Nie usuwa jednak potrzeby profesjonalnej diagnostyki, szczególnie przy nasilonych objawach, myślach samobójczych, problemach z używkami czy bardzo dużym pogorszeniu codziennego funkcjonowania.
Badanie DadBooster jest niewielkie, ale jego konstrukcja była znacznie bardziej rygorystyczna niż zwykła ankieta użytkowników aplikacji. Depresja poporodowa u ojców została potwierdzona diagnostycznie, uczestników losowo przydzielono do grup, a efekty oceniano po 12 tygodniach.
Na razie można więc powiedzieć jedno: dobrze zaprojektowana terapia poznawczo-behawioralna online może znacząco ograniczyć objawy depresji u części świeżo upieczonych ojców. Potrzebne są większe badania, aby ustalić, jak długo efekt się utrzymuje i dla których pacjentów ta forma pomocy będzie najlepszym rozwiązaniem.
FAQ
Czy ojciec naprawdę może mieć depresję poporodową?
Tak. Badania medyczne opisują depresję okołoporodową również u ojców. Może pojawić się w czasie ciąży partnerki lub w pierwszym roku po narodzinach dziecka. Szacunki często wskazują, że problem dotyczy około jednego na dziesięciu ojców.
Czy psychoterapia online działa na depresję poporodową u ojców?
Badanie DadBooster opublikowane we wrześniu 2026 roku wykazało istotnie większy spadek nasilenia objawów depresyjnych w grupie korzystającej z internetowej CBT niż w grupie kontrolnej. Badanie objęło jednak tylko 50 osób, dlatego potrzebne są większe próby.
Ile trwał program DadBooster?
Program zawierał sześć kolejnych sesji CBT. Każda miała trwać około 20–30 minut, a kolejne moduły udostępniano w sześciotygodniowym cyklu. Ostateczną ocenę efektów wykonywano po 12 tygodniach.
Czy terapia internetowa może zastąpić psychiatrę?
Nie w każdym przypadku. W badaniu uczestnicy najpierw przechodzili profesjonalną ocenę kliniczną. Przy ciężkiej depresji, ryzyku samobójczym, psychozie, chorobie afektywnej dwubiegunowej lub innych poważnych problemach konieczna jest indywidualna diagnostyka i odpowiednio dobrane leczenie.
Jakie objawy depresji u ojca powinny zaniepokoić rodzinę?
Sygnałem alarmowym mogą być utrzymujące się przygnębienie lub drażliwość, utrata zainteresowań, wycofanie z życia rodzinnego, poczucie beznadziei i winy, problemy ze snem niezależne od pobudek dziecka oraz pogorszenie funkcjonowania w pracy i domu.
Czy DadBooster poprawił relację partnerską?
W tym badaniu nie wykazano istotnej statystycznie różnicy między grupami w jakości relacji partnerskiej. Istotną poprawę zaobserwowano natomiast m.in. w nasileniu depresji, poziomie stresu, poczuciu kompetencji rodzicielskich oraz negatywnych automatycznych myślach.
Czy skuteczność DadBooster została już potwierdzona na dużej grupie?
Nie. Randomizowane badanie z 2026 roku objęło 50 ojców. Wyniki są obiecujące, ale potrzebne są większe badania oraz obserwacje długoterminowe.
Przeczytaj także inne przydatne materiały na stronie urazyokoloporodowe.pl. Znajdziesz tam ważne informacje o urazach okołoporodowych, możliwych powikłaniach, diagnostyce, leczeniu oraz prawach rodziców. Polecamy również przeczytać: Elektrostymulacja przy porażeniu splotu barkowego u dziecka: co pokazuje przegląd badań z 2026 roku
