Prace domowe od 1 września 2026 będą podlegały w polskich szkołach podstawowych zmienionym zasadom. Minister Edukacji podpisała 20 sierpnia 2026 r. nowelizację przepisów dotyczących oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, a rozporządzenie opublikowano 24 sierpnia w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1122. Najważniejsze dla rodziców jest to, że reforma nie przywraca dawnego systemu obowiązkowych i ocenianych pisemnych prac domowych w klasach IV–VIII. Zmienia jednak sposób, w jaki nauczyciel może je wykorzystywać i jak systematyczność ucznia może wpłynąć na jego roczną ocenę. Nowe regulacje zaczną obowiązywać 1 września 2026 roku – informuje redakcja Urazy Okołoporodowe.
W klasach I–III pozostaje daleko idące ograniczenie zadawania prac pisemnych do wykonania po lekcjach. Natomiast w klasach IV–VIII nauczyciel nadal będzie mógł zadać pisemną pracę domową, ale uczeń nie będzie miał obowiązku jej wykonania i nie otrzyma za nią zwykłej oceny cząstkowej. Każda wykonana praca będzie jednak musiała zostać sprawdzona przez nauczyciela, który ma przekazać uczniowi informację zwrotną. Jednocześnie szkoła będzie mogła określić w swoim statucie, że systematyczne wykonywanie takich nieobowiązkowych zadań może stanowić podstawę do podwyższenia rocznej oceny klasyfikacyjnej. To właśnie ten element jest jedną z najistotniejszych zmian dla rodzin przed rozpoczęciem roku szkolnego 2026/2027.
Prace domowe od 1 września 2026: co dokładnie zmienia rozporządzenie?
Nowe przepisy są częścią szerszych zmian w polskiej edukacji rozpoczynających się wraz z rokiem szkolnym 2026/2027. Sama reforma programowa będzie wdrażana stopniowo: od 1 września 2026 r. nowa podstawa programowa obejmie m.in. klasy I i IV szkoły podstawowej, a w następnych latach kolejne roczniki. Zmiana dotycząca prac domowych ma jednak szersze znaczenie, ponieważ nowelizuje przepisy o ocenianiu uczniów. Ministerstwo rozróżnia przy tym pisemne prace domowe, prace praktyczno-techniczne oraz inne formy samodzielnego przygotowania ucznia. Nie każde polecenie wykonania czegoś poza szkołą jest więc w świetle przepisów „pracą domową” objętą ograniczeniem.
Najważniejsze zmiany od 1 września wyglądają następująco:
| Obszar | Zasada od 1 września 2026 r. |
|---|---|
| Klasy I–III | Nadal obowiązuje ograniczenie dotyczące pisemnych prac domowych |
| Klasy IV–VIII | Nauczyciel może zadać pisemną pracę domową |
| Obowiązek wykonania | Pisemna praca w klasach IV–VIII pozostaje nieobowiązkowa |
| Ocena cząstkowa | Za taką pracę nie ustala się zwykłej oceny |
| Sprawdzenie pracy | Każda wykonana pisemna praca domowa musi zostać sprawdzona |
| Informacja zwrotna | Uczeń musi otrzymać od nauczyciela informację o wykonanej pracy |
| Roczna klasyfikacja | Statut szkoły może dopuścić podwyższenie oceny za systematyczne wykonywanie prac |
| Prace praktyczno-techniczne IV–VIII | Nie będą zadawane jako prace domowe wykonywane w czasie wolnym |
Ministerstwo Edukacji wskazuje wprost, że w klasach IV–VIII pisemne zadania mają służyć przede wszystkim „utrwalaniu, rozwijaniu lub praktycznemu stosowaniu” treści zrealizowanych podczas zajęć.
Nie oznacza to zatem powrotu do sytuacji, w której uczeń każdego dnia musi przynosić kilka obowiązkowych ćwiczeń z matematyki, języka polskiego czy historii pod groźbą jedynki.
Klasy IV–VIII: nauczyciel może zadać, ale uczeń nadal nie musi wykonać
W przypadku uczniów klas IV–VIII podstawowa zasada pozostaje bardzo ważna: pisemna praca domowa jest nieobowiązkowa. Nauczyciel może ją zaproponować, ale samo niewykonanie zadania nie może być traktowane tak samo jak brak obowiązkowej pracy wykonywanej na lekcji. Nie można też wystawić uczniowi zwykłej oceny cząstkowej wyłącznie za fakt wykonania lub niewykonania takiej pracy. Rozporządzenie wprowadza jednak mechanizm, dzięki któremu regularna dodatkowa praca może zostać uwzględniona pozytywnie przy klasyfikacji rocznej. Nie dzieje się to automatycznie w każdej szkole. Placówka musi najpierw przewidzieć taki mechanizm w zasadach oceniania zapisanych w swoim statucie.
W komunikacie opublikowanym po podpisaniu rozporządzenia MEN wyjaśnia:
„Każda wykonana przez ucznia pisemna praca domowa musi być przez nauczyciela sprawdzona”.
To istotne z punktu widzenia ucznia. Jeżeli nauczyciel proponuje dodatkowe zadanie, a dziecko poświęca na jego wykonanie czas, praca nie powinna pozostać bez reakcji.
Informacja zwrotna nie musi oznaczać tradycyjnego stopnia od 1 do 6. Jej funkcją jest pokazanie uczniowi, które elementy wykonał poprawnie, co wymaga poprawy i nad czym powinien dalej pracować.
MEN nie narzuca przy tym jednej ogólnopolskiej formy takiej informacji. W odpowiedzi udzielonej w 2026 roku resort zaznaczał, że szkoły zachowują w tym zakresie autonomię i mogą określać szczegółowe zasady w dokumentach wewnętrznych.
Czy za odrobienie pracy domowej można dostać wyższą ocenę?
Od 1 września odpowiedź brzmi: tak, ale pod określonymi warunkami.
Nie chodzi o tradycyjne wystawienie np. piątki za pojedynczą pracę domową. Nowe przepisy pozwalają szkole stworzyć mechanizm, w którym systematyczne wykonywanie nieobowiązkowych pisemnych prac może zostać uwzględnione na korzyść ucznia przy ustalaniu oceny rocznej.
Warunki są ważne:
- szkoła musi przewidzieć takie rozwiązanie;
- zasady muszą znaleźć się w statucie i systemie oceniania;
- chodzi o możliwość podwyższenia, a nie obniżenia rocznej oceny;
- samo niewykonywanie nieobowiązkowych zadań nie może automatycznie oznaczać niższego stopnia;
- pod uwagę może być brana systematyczność, a nie jedna przypadkowo wykonana praca.
Ministerstwo podało w oficjalnym komunikacie, że wprowadzono:
„możliwość podwyższenia rocznej oceny klasyfikacyjnej uczniowi wykonującemu nieobowiązkowe pisemne prace domowe”.
Rodzice powinni więc na początku roku szkolnego sprawdzić statut konkretnej szkoły, ponieważ szczegółowy sposób wykorzystania tej możliwości nie musi być identyczny we wszystkich placówkach.
Co z pracami praktyczno-technicznymi? Tu zasada staje się bardziej jednoznaczna
Jedna z najbardziej konkretnych zmian dotyczy prac praktyczno-technicznych w klasach IV–VIII. Wcześniejsze przepisy pozwalały traktować je podobnie jak pisemne zadania domowe — można je było zadawać, ale ich wykonanie nie było obowiązkowe. Od 1 września 2026 r. możliwość zadawania takich prac do wykonania przez ucznia w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych zostaje zniesiona.
Ma to znaczenie m.in. przy zadaniach wymagających przygotowania modeli, konstrukcji czy innych wytworów technicznych.
MEN wskazuje jednoznacznie:
„Zniesiono możliwość zadawania w klasach IV–VIII praktyczno-technicznych prac domowych”.
Zmiana współgra z nową organizacją zajęć praktyczno-technicznych przewidzianą w Reformie26. Od roku szkolnego 2026/2027 w klasie IV rozpocznie się wdrażanie nowych rozwiązań programowych, a praktyczne działania mają być w większym stopniu realizowane podczas zajęć szkolnych.
Dla rodzica praktyczna różnica jest prosta: dziecko nie powinno wracać do domu z obowiązkiem samodzielnego wykonania projektu technicznego należącego do kategorii objętej tym zakazem.
Czego nauczyciel nadal może wymagać od dziecka w domu?
To jeden z najczęściej źle interpretowanych elementów przepisów o pracach domowych. Ograniczenie wprowadzone w 2024 roku nigdy nie oznaczało zakazu uczenia się poza szkołą. Ministerstwo wielokrotnie podkreślało, że przepisy dotyczą określonych rodzajów pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych, a nie całego procesu samodzielnej nauki ucznia. Takie stanowisko MEN ponownie przedstawiło w odpowiedziach na interpelacje poselskie w marcu i kwietniu 2026 roku.
Uczeń nadal może zostać zobowiązany m.in. do:
- przeczytania lektury;
- nauczenia się określonych słów lub zwrotów z języka obcego;
- powtórzenia wiadomości przed lekcją;
- nauczenia się pojęć;
- zapamiętania dat;
- nauczenia się wiersza;
- przygotowania się do sprawdzianu;
- wykonania obserwacji;
- przeanalizowania wskazanego zagadnienia;
- przygotowania się do odpowiedzi ustnej.
Sekretarz stanu w MEN Katarzyna Lubnauer wyjaśniała w kwietniu 2026 r., że inne formy pracy, takie jak lektura, słówka, pojęcia czy daty, mogą być zadawane i oceniane.
To zasadnicza różnica.
Uczeń klasy VI może więc nie mieć obowiązku napisania w domu zestawu odpowiedzi na pytania do lektury, jeżeli jest to pisemna praca domowa objęta przepisami. Nadal może jednak mieć obowiązek przeczytania samej lektury i poznania jej treści.
Podobnie nauczyciel języka angielskiego może polecić nauczenie się określonego zakresu słownictwa. Ograniczenia dotyczące pisemnych prac domowych nie zwalniają ucznia z przygotowania się do zajęć czy sprawdzianu.
Co pozostaje bez zmian w klasach I–III?
W młodszych klasach szkoły podstawowej przepisy pozostają znacznie bardziej restrykcyjne. Rozwiązanie wprowadzone w 2024 r. zakłada, że w klasach I–III nauczyciel nie zadaje do wykonania w czasie wolnym pisemnych ani praktyczno-technicznych prac domowych. Wyjątek przewidziano dla ćwiczeń usprawniających motorykę małą.
Oznacza to, że rodzice pierwszoklasisty rozpoczynającego szkołę we wrześniu 2026 r. nie powinni interpretować Reformy26 jako przywrócenia tradycyjnego codziennego „odrabiania zeszytu ćwiczeń”.
Jednocześnie również w edukacji wczesnoszkolnej dziecko może uczyć się w domu.
Przykładowo może:
- ćwiczyć czytanie;
- utrwalać tabliczkę mnożenia na odpowiednim etapie nauki;
- uczyć się wiersza;
- rozwijać płynność czytania;
- przygotować się ustnie do zajęć;
- wykonywać ćwiczenia rozwijające motorykę małą.
Te ostatnie mają szczególny status. Na mocy regulacji wprowadzonych w 2024 roku ćwiczenia usprawniające małą motorykę mogą być obowiązkowe i mogą podlegać ocenianiu.
Dla rodzica ważne jest zatem rozróżnienie pomiędzy zakazaną pisemną pracą domową a ćwiczeniem konkretnej umiejętności.
Co naprawdę zmieni się dla rodziców od września?
Największa zmiana nie polega na zwiększeniu liczby zadań, ale na stworzeniu wyraźniejszej relacji między pracą wykonaną przez ucznia, informacją zwrotną nauczyciela i roczną klasyfikacją. Rodzic może więc częściej spotkać się z sytuacją, w której nauczyciel proponuje nieobowiązkowy zestaw zadań służący przećwiczeniu materiału. Jeżeli dziecko go wykona, nauczyciel powinien zadanie sprawdzić. Jeśli szkoła odpowiednio zmieni statut, regularność takiej pracy może również pomóc uczniowi w uzyskaniu wyższej oceny rocznej. Nie można jednak odwrócić tej zasady i automatycznie karać niższą oceną za niewykonywanie nieobowiązkowych zadań.
Przed rozpoczęciem roku szkolnego rodzic powinien sprawdzić cztery kwestie:
| Pytanie do szkoły | Dlaczego jest ważne |
|---|---|
| Czy statut został zmieniony? | Od niego zależą szczegółowe zasady oceniania |
| Czy systematyczne prace mogą podnieść ocenę? | Rozporządzenie daje taką możliwość, ale nie narzuca jej każdej szkole |
| Jak nauczyciel przekazuje informację zwrotną? | Każda wykonana pisemna praca musi być sprawdzona |
| Jak szkoła definiuje zasady dla konkretnych przedmiotów? | Szczegółowe wymagania mogą różnić się zależnie od przedmiotu |
W praktyce szczególnie ważne będą pierwsze tygodnie września, kiedy szkoły przedstawią uczniom i rodzicom szczegółowe wymagania edukacyjne.
Co zrobić, jeśli dziecko dostanie jedynkę za brak nieobowiązkowej pracy?
Najpierw należy ustalić, za co dokładnie wystawiono ocenę.
Jeżeli chodzi wyłącznie o niewykonanie pisemnej pracy domowej należącej do kategorii określonej przez przepisy dla klas IV–VIII, należy porównać sposób ocenienia z obowiązującym rozporządzeniem oraz statutem szkoły.
Rozporządzenie stanowi, że taka praca nie jest obowiązkowa i nie ustala się z niej zwykłej oceny.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy ocena dotyczy sprawdzianu wiadomości, odpowiedzi ustnej, pracy wykonanej podczas lekcji lub innej obowiązkowej formy sprawdzenia wiedzy. Sam fakt, że uczeń nie wykonywał dodatkowych ćwiczeń w domu, nie oznacza przecież, że nie musi opanować materiału.
Rodzic powinien więc poprosić nauczyciela o wskazanie:
- czego dotyczyła ocena;
- na jakiej podstawie została wystawiona;
- czy zadanie należało do pisemnej pracy domowej;
- jakie zasady przewiduje statut szkoły;
- w jaki sposób uczeń może wykazać opanowanie wymaganych wiadomości.
Dopiero po ustaleniu tych faktów można ocenić, czy zastosowana procedura odpowiada przepisom.
Dlaczego przepisy zostały ponownie zmienione?
Ograniczenie prac domowych obowiązuje w Polsce od kwietnia 2024 roku. Po jego wprowadzeniu Ministerstwo Edukacji i Instytut Badań Edukacyjnych analizowały funkcjonowanie nowych zasad oraz doświadczenia szkół. W 2026 roku MEN przygotowało projekt doprecyzowania regulacji, a konsultacje publiczne trwały do 10 czerwca. Początkowo rozważano m.in. możliwość uwzględniania systematyczności ucznia przy ustalaniu rocznej oceny. Finalnie podpisane rozporządzenie przyjęło bardziej precyzyjne rozwiązanie: szkoła może przewidzieć podwyższenie oceny rocznej uczniowi systematycznie wykonującemu nieobowiązkowe pisemne prace.
MEN uzasadniało wcześniejsze ograniczenia m.in. wynikami badań dotyczącymi efektywności prac domowych.
W odpowiedzi na interpelację z marca 2026 roku resort zwracał uwagę, że nadmierna liczba zadań wykonywanych poza lekcjami może zwiększać zmęczenie uczniów, osłabiać zainteresowanie nauką oraz pogłębiać nierówności wynikające z różnego poziomu wsparcia dostępnego w domu.
Jednocześnie przyjęta w sierpniu nowelizacja wzmacnia edukacyjną funkcję dobrowolnej pracy ucznia.
Nie chodzi więc o prosty powrót do systemu sprzed 2024 roku, ale o próbę stworzenia modelu, w którym dodatkowe ćwiczenie może pomagać w nauce bez automatycznego karania ucznia za jego niewykonanie.
Prace domowe 2026 a Reforma26: co jeszcze zmienia się od 1 września?
Rodzice powinni patrzeć na nowe zasady dotyczące zadań domowych w szerszym kontekście zmian rozpoczynających się w roku szkolnym 2026/2027. Nowa podstawa programowa zostanie od 1 września wdrożona w klasach I i IV szkoły podstawowej, a następnie będzie rozszerzana na kolejne roczniki. W klasach IV–VI pojawi się przyroda w nowej formule, natomiast technika zostanie zastąpiona zajęciami praktyczno-technicznymi zgodnie z harmonogramem wdrażania reformy. MEN zapowiada również większy nacisk na pracę projektową, praktyczne wykorzystywanie wiedzy, współpracę uczniów i częstszą informację zwrotną.
Oficjalne informacje Ministerstwa Edukacji dotyczące podpisanego rozporządzenia można sprawdzić tutaj: Rozporządzenie i wyjaśnienia MEN dotyczące prac domowych od 1 września 2026.
Pełny akt prawny — Rozporządzenie Ministra Edukacji z 20 sierpnia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 1122 — znajduje się w Elektronicznym Dzienniku Ustaw: Pełny tekst rozporządzenia Dz.U. 2026 poz. 1122.
Dla rodziców najważniejszy wniosek przed 1 września jest więc konkretny: pisemne prace domowe w klasach IV–VIII nie stają się ponownie obowiązkowe. Uczeń, który je wykonuje, ma jednak otrzymywać informację zwrotną, a jego systematyczna dodatkowa praca może — jeżeli przewiduje to statut szkoły — pomóc w podwyższeniu rocznej oceny.
Pytania i odpowiedzi
Czy od 1 września 2026 roku wracają obowiązkowe prace domowe?
Nie. W klasach IV–VIII pisemna praca domowa nadal pozostaje nieobowiązkowa. Nowe przepisy nie przywracają systemu, w którym niewykonanie takiej pracy automatycznie oznacza ocenę niedostateczną.
Czy nauczyciel może zadać dziecku ćwiczenia z matematyki do domu?
W klasach IV–VIII może zadać pisemną pracę służącą utrwalaniu, rozwijaniu lub praktycznemu zastosowaniu treści omówionych podczas lekcji. Jej wykonanie pozostaje jednak nieobowiązkowe.
Czy nauczyciel może wystawić ocenę za taką pracę?
Nie ustala się zwykłej oceny z nieobowiązkowej pisemnej pracy domowej. Szkoła może jednak przewidzieć w swoim statucie możliwość podwyższenia rocznej oceny klasyfikacyjnej uczniowi, który systematycznie wykonuje takie zadania.
Czy brak pracy domowej może obniżyć ocenę roczną?
Nowy mechanizm został skonstruowany jako możliwość podwyższenia oceny uczniowi wykonującemu nieobowiązkowe prace. Nie jest to mechanizm automatycznego obniżania oceny za ich brak. Szczegółowe zasady należy dodatkowo sprawdzić w statucie szkoły.
Czy nauczyciel może kazać przeczytać książkę albo nauczyć się słówek?
Tak. MEN wyjaśniało, że przepisy dotyczące pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych nie likwidują obowiązku uczenia się w domu. Czytanie lektur, nauka słówek, pojęć, dat czy przygotowanie się do zajęć nie są automatycznie objęte zakazem.
Czy nowe zasady dotyczą szkół ponadpodstawowych?
Ograniczenia dotyczące prac domowych opisane w § 12a zostały skonstruowane dla szkoły podstawowej. MEN wskazywało w swoich oficjalnych wyjaśnieniach, że regulacja ta nie znajduje zastosowania do szkół ponadpodstawowych.
Przeczytaj także inne przydatne materiały na stronie urazyokoloporodowe.pl. Znajdziesz tam ważne informacje o urazach okołoporodowych, możliwych powikłaniach, diagnostyce, leczeniu oraz prawach rodziców. Polecamy również przeczytać: Pozytywny test alergiczny u dziecka nie oznacza alergii: dlaczego jeden wynik nie wystarcza
