Odejście wód bez skurczów wymaga niezwłocznego kontaktu z położną, lekarzem prowadzącym albo izbą przyjęć szpitala położniczego — niezależnie od pory dnia. Jak informuje redakcja serwisu Urazy Okołoporodowe, powołując się na zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, dalsze postępowanie zależy przede wszystkim od tygodnia ciąży, stanu matki i dziecka, koloru płynu owodniowego oraz obecności objawów zakażenia.
Brak skurczów bezpośrednio po odpłynięciu płynu nie oznacza automatycznie powikłania. W ciąży donoszonej poród często rozpoczyna się samoistnie w kolejnych godzinach, ale decyzja o pozostaniu w domu może zostać podjęta dopiero po kontakcie z personelem medycznym i — w zależności od procedur szpitala — po badaniu położniczym. Nie należy samodzielnie przyjmować, że można bezpiecznie czekać do następnego dnia. NHS zaleca pilny kontakt z oddziałem położniczym już w chwili podejrzenia odejścia wód.
Czy po odejściu wód można zostać w domu
W ciąży donoszonej, czyli od ukończonego 37. tygodnia, wytyczne NICE przewidują możliwość wyboru między rozpoczęciem indukcji porodu a postępowaniem wyczekującym przez okres do około 24 godzin. Nie oznacza to jednak 24 godzin samodzielnego oczekiwania bez zgłoszenia sytuacji szpitalowi. Najpierw należy telefonicznie skontaktować się z porodówką, podać godzinę odpłynięcia płynu, jego wygląd, tydzień ciąży oraz informacje o ruchach dziecka.
„Po przedporodowym pęknięciu błon płodowych w ciąży donoszonej należy zaoferować oczekiwanie do 24 godzin albo indukcję porodu” — wskazuje NICE w wytycznych dotyczących indukcji porodu, opublikowanych w listopadzie 2021 roku; tłumaczenie redakcyjne.
Położna lub lekarz może zalecić przyjazd na ocenę stanu matki i płodu, a następnie — jeżeli ciąża jest donoszona, płyn jest przejrzysty, dziecko porusza się prawidłowo i nie ma innych czynników ryzyka — dopuścić czasowe oczekiwanie w domu. Procedura może różnić się między szpitalami, dlatego wiążące są instrukcje konkretnego oddziału.
W domu należy zanotować dokładną godzinę pojawienia się płynu. Warto założyć zwykłą podpaskę, nie tampon, ponieważ personel może ocenić kolor i zapach wydzieliny. Płyn owodniowy bywa przejrzysty, jasny lub lekko różowy. Może wypłynąć jednorazowo większą ilością albo sączyć się stopniowo, przez co bywa mylony z moczem.
Podczas oczekiwania trzeba obserwować:
- ruchy dziecka i każdą zmianę ich typowego rytmu;
- kolor oraz zapach płynu;
- temperaturę ciała i samopoczucie;
- pojawienie się krwawienia, bólu albo regularnych skurczów.
Brak skurczów nie jest kryterium pozwalającym zignorować odpływanie płynu. Kluczowe znaczenie mają czas, który upłynął od pęknięcia błon płodowych, oraz wyniki oceny położniczej.
Kiedy trzeba jechać do szpitala natychmiast
Pilna ocena w szpitalu jest konieczna, gdy płyn ma kolor zielony, brunatny, intensywnie różowy, jest podbarwiony większą ilością krwi albo ma nieprzyjemny zapach. Zielone lub brunatne zabarwienie może być związane z obecnością smółki w płynie owodniowym, dlatego wymaga kontroli stanu dziecka.
Nie należy również czekać w domu, gdy ruchy płodu są słabsze, rzadsze albo wyraźnie inne niż zwykle. NHS wskazuje, że zarówno odpłynięcie wód, jak i zmniejszenie ruchów dziecka wymagają pilnego kontaktu z położną lub oddziałem położniczym.
Do szpitala trzeba zgłosić się niezwłocznie także w przypadku:
- ciąży przed ukończeniem 37. tygodnia;
- krwawienia z dróg rodnych;
- gorączki, dreszczy lub wyraźnego pogorszenia samopoczucia;
- silnego albo stałego bólu brzucha;
- uczucia parcia lub wrażenia, że dziecko zaczyna się rodzić;
- podejrzenia wypadnięcia pępowiny albo wyczuwania czegoś w pochwie;
- ciąży mnogiej, nieprawidłowego położenia płodu lub innych wcześniej rozpoznanych powikłań.
„Nie czekaj do następnego dnia — zadzwoń natychmiast, nawet jeśli jest środek nocy” — zaleca NHS kobietom, u których odeszły wody lub pojawiły się inne objawy wymagające oceny położniczej; tłumaczenie redakcyjne.
Jeżeli wody odchodzą przed 37. tygodniem, sytuację określa się jako przedwczesne przedporodowe pęknięcie błon płodowych. W takim przypadku nie stosuje się zasady oczekiwania w domu przez 24 godziny.
Pacjentka powinna zostać oceniona w szpitalu, ponieważ postępowanie zależy od wieku ciążowego, stanu płodu, oznak infekcji i ryzyka porodu przedwczesnego. ACOG również zaleca, aby przy objawach porodu przedwczesnego, w tym odpłynięciu płynu strumieniem lub sączeniu, nie czekać i skontaktować się z lekarzem albo jechać do szpitala.
Ile czasu może minąć od odejścia wód do skurczów
U większości kobiet w ciąży donoszonej czynność skurczowa rozpoczyna się samoistnie w ciągu pierwszej doby. Dane przytaczane przez ACOG wskazują, że około 77–79% kobiet zaczyna rodzić w ciągu 12 godzin, a około 95% w ciągu 24–28 godzin od pęknięcia błon płodowych.
Nie oznacza to jednak, że każda pacjentka powinna czekać przez cały ten czas. Na decyzję wpływają między innymi:
- wynik badania i monitorowania czynności serca płodu;
- wynik posiewu w kierunku paciorkowców grupy B;
- tydzień ciąży;
- temperatura i stan ogólny pacjentki;
- kolor płynu owodniowego;
- wcześniejsze cięcie cesarskie lub inne powikłania położnicze;
- indywidualne procedury szpitala.
Jeżeli poród nie rozpocznie się samoistnie, po upływie około 24 godzin zwykle proponowana jest indukcja. Powodem jest stopniowy wzrost ryzyka zakażenia po przerwaniu ciągłości błon płodowych. NHS informuje, że w przypadku braku rozpoczęcia porodu w ciągu doby pacjentce oferuje się indukcję właśnie ze względu na niewielki, ale rosnący poziom ryzyka infekcji u dziecka.
„Jeśli poród nie rozpocznie się po odejściu wód, zaproponowana zostanie indukcja, ponieważ wzrasta ryzyko infekcji u dziecka” — podaje NHS w informacji dla kobiet rozpoczynających poród; tłumaczenie redakcyjne.
Co robić podczas oczekiwania na dalsze instrukcje
Po rozmowie z porodówką należy postępować zgodnie z otrzymanymi zaleceniami. Jeżeli personel pozwoli czasowo pozostać w domu, trzeba być przygotowaną na ponowny kontakt lub przyjazd o ustalonej godzinie.
NHS zaleca kontrolowanie temperatury co cztery godziny w czasie czuwania oraz natychmiastowe zgłaszanie zmiany koloru lub zapachu płynu i osłabienia ruchów dziecka. Za podwyższoną temperaturę często uznaje się wartość powyżej 37,5°C, jednak szpital może ustalić inny próg, dlatego należy stosować się do przekazanych instrukcji.
Można korzystać z prysznica lub kąpieli, ponieważ według NHS nie ma dowodów, że samo mycie po odejściu wód zwiększa ryzyko infekcji. Nie zaleca się natomiast współżycia, używania tamponów ani wprowadzania czegokolwiek do pochwy.
Najważniejszą zasadą jest zachowanie kontaktu z personelem i szybka reakcja na każdą zmianę. Jeżeli skurcze nie występują, ale płyn nadal się sączy, nie oznacza to, że błony płodowe pozostały szczelne albo że sytuacja nie wymaga dalszej kontroli.
Co dzieje się po przyjeździe na porodówkę
Na izbie przyjęć personel zbiera wywiad dotyczący godziny odpłynięcia płynu, jego ilości i wyglądu, ruchów dziecka, wyników badań w ciąży oraz ewentualnych objawów infekcji. Oceniane są parametry życiowe pacjentki, czynność serca płodu i sytuacja położnicza.
Jeżeli nie ma pewności, czy doszło do pęknięcia błon płodowych, lekarz lub położna może przeprowadzić badanie we wzierniku i zastosować test potwierdzający obecność płynu owodniowego. Dalsza decyzja może obejmować obserwację, indukcję porodu albo inne postępowanie wynikające z wieku ciąży i stanu klinicznego.
W ciąży donoszonej prawidłowy stan matki i dziecka może pozwolić na krótkie oczekiwanie na samoistne skurcze. W ciąży niedonoszonej, przy nieprawidłowym kolorze płynu, krwawieniu, gorączce, nieprawidłowych ruchach dziecka lub innych czynnikach ryzyka postępowanie jest pilniejsze i prowadzone w warunkach szpitalnych.
Odpowiedź na pytanie, ile można czekać po odejściu wód bez skurczów, nie sprowadza się więc do jednej liczby. W ciąży donoszonej wytyczne dopuszczają oczekiwanie do około 24 godzin, ale tylko po kontakcie z oddziałem i przy braku objawów alarmowych. Przed 37. tygodniem, przy krwawieniu, gorączce, zmniejszonych ruchach płodu albo nieprawidłowym wyglądzie płynu należy jechać do szpitala bez zwłoki.
Przeczytaj także inne przydatne materiały na stronie urazyokoloporodowe.pl. Znajdziesz tam ważne informacje o urazach okołoporodowych, możliwych powikłaniach, diagnostyce, leczeniu oraz prawach rodziców. Polecamy również przeczytać: Co spakować w 20 minut, gdy niemowlę nagle trafia do szpitala? Lista dla dziecka i rodzica na start
