Łożysko przodujące – prawidłowe umiejscowienie łożyska znajduje się na ścianie macicy, zazwyczaj łączy się ono z macicą z dala od szyjki macicy, czasami przesuwa się wraz z biegiem ciąży. Niekiedy jednak łożysko może (częściowo lub całkowicie) zasłonić szyjkę macicy, co określane jest jako przodowanie łożyska / łożysko przodujące. Taka sytuacja prowadzi często do krwawienia z dróg rodnych, co stanowi potencjalne ryzyko dla zdrowia matki oraz dziecka.
- Często z powodu łożyska przodującego wykonywane jest cesarskie cięcie.
- Przodowanie łożyska diagnozowane jest zazwyczaj w drugiej połowie ciąży, kiedy u matki pojawia się krwawienie zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne.
Łożysko przodujące w trakcie ciąży – diagnoza, czynniki ryzyka i możliwe komplikacje
Zdiagnozowane we wczesnej fazie ciąży najczęściej nie stanowi zagrożenia dla rozwoju dziecka. Łożysko rośnie i z czasem odkleja się, co nazywane jest przemieszczeniem łożyska.
Powszechną metodą wykrywającą przodowanie łożyska jest badanie USG.
Nie jest dokładnie znana przyczyna tego powikłania. Wśród czynników ryzyka wymienia się jednak:
- poprzednie operacje macicy
- przodowanie łożyska w przeszłości
- matka powyżej 35 r.ż
- palenie papierosów przez matkę
- cykliczna aborcja.
Łożysko przodujące w trakcie ciąży – komplikacje
Komplikacje wynikające z łożyska przodującego:
- krwawienie z dróg rodnych
- przedwczesny poród
- nieprawidłowe przodowanie płodu
- krwawienie poporodowe
- nieciągłość łożyska (linia połączenia łożyska z macicą zrywa się)
Łożysko przodujące w trakcie ciąży – błędna diagnoza może stanowić zagrożenie dla Ciebie i dziecka!
Niezwykle ważne jest, aby lekarz dokładnie obserwował stan matki i dziecka. Jeśli lekarz nie wykryje łożyska przodującego lub postawi niewłaściwą diagnozę dziecko może doznać asfiksji.
Przykładem zaniedbania medycznego w tym przypadku jest m.in. niestaranne wykonanie USG w celu zdiagnozowania przodowania łożyska, przedłużony zabieg cesarskiego cięcia czy odbieranie dziecka metodą naturalną przy ewidentnym łożysku przodującym.
Czym jest łożysko przodujące?
Łożysko przodujące (placenta praevia) to stan, w którym łożysko implantuje się w dolnym odcinku macicy, częściowo lub całkowicie zakrywając ujście wewnętrzne szyjki macicy. W prawidłowej ciąży łożysko powinno być umieszczone w górnej części macicy, z dala od szyjki, aby umożliwić bezpieczny poród drogami natury. Gdy łożysko znajduje się zbyt nisko, stanowi to przeszkodę mechaniczną dla porodu naturalnego i wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań krwotocznych.
Łożysko przodujące występuje w około 0,3–0,5% ciąż w trzecim trymestrze. Częściej diagnozowane jest wcześniej w ciąży, gdyż w wielu przypadkach łożysko ulega tzw. migracji – wraz ze wzrostem macicy przesuwa się ku górze, odsłaniając ujście szyjki.
Czy łożysko przodujące może się przesunąć?
Tak, w wielu przypadkach łożysko przodujące rozpoznane w drugim trymestrze ciąży ulega przesunięciu ku górze w miarę wzrastania macicy – zjawisko to określa się mianem migracji łożyska. Według danych medycznych nawet do 90% przypadków łożyska przodującego zdiagnozowanego przed 20 tygodniem ciąży ustępuje samoistnie do trzeciego trymestru.
Prawdopodobieństwo migracji jest większe, gdy łożysko jest nisko położone, ale nie zakrywa ujścia szyjki całkowicie, gdy łożysko znajduje się na przedniej ścianie macicy oraz we wcześniejszych tygodniach ciąży. Łożysko całkowicie przodujące (centralne), które w pełni zakrywa ujście wewnętrzne, ma mniejsze szanse na przesunięcie się i zazwyczaj wymaga rozwiązania ciąży cesarskim cięciem.
Objawy łożyska przodującego
Najbardziej charakterystycznym objawem łożyska przodującego jest bezbolesne krwawienie z dróg rodnych, które pojawia się najczęściej w drugiej połowie ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze. Krew ma zazwyczaj jasnoczerwoną barwę, a krwawienie może być różnego nasilenia – od niewielkiego plamienia po masywny krwotok zagrażający życiu matki i dziecka.
Krwawienie pojawia się zwykle bez wyraźnej przyczyny, choć może być wywołane przez wysiłek fizyczny, współżycie seksualne lub skurcze macicy. Co istotne, łożysko przodujące może być również bezobjawowe i zostać wykryte przypadkowo podczas rutynowego badania ultrasonograficznego.
Diagnostyka łożyska przodującego
Podstawowym narzędziem diagnostyki jest badanie ultrasonograficzne (USG), preferowane przezpochwowe, które pozwala na dokładne określenie położenia łożyska względem ujścia wewnętrznego szyjki macicy. Badanie USG przezpochwowe jest bezpieczne i bardziej precyzyjne niż badanie przezbrzuszne w ocenie relacji łożyska do szyjki macicy.
Na podstawie wyników USG rozróżnia się cztery stopnie łożyska przodującego: nisko położone – dolny brzeg łożyska znajduje się w odległości mniejszej niż 2 cm od ujścia, brzeżne – łożysko sięga do brzegu ujścia, ale go nie zakrywa, częściowe – łożysko częściowo zakrywa ujście wewnętrzne, oraz całkowite (centralne) – łożysko całkowicie pokrywa ujście.
Postępowanie w ciąży z łożyskiem przodującym
Postępowanie zależy od stopnia łożyska przodującego, obecności krwawienia i zaawansowania ciąży. Przy łożysku nisko położonym bez krwawienia najczęściej wystarczy regularne monitorowanie ultrasonograficzne co 4–6 tygodni w celu oceny ewentualnej migracji. Kobieta powinna unikać nadmiernego wysiłku fizycznego i powstrzymać się od współżycia seksualnego.
W przypadku krwawienia konieczna jest hospitalizacja z monitorowaniem stanu matki i płodu. Leczenie obejmuje odpoczynek w łóżku, podawanie leków tokolitycznych w razie skurczów, podanie glikokortykosteroidów przyspieszających dojrzewanie płuc płodu w przypadku ciąży wcześniaczej oraz przygotowanie krwi do ewentualnej transfuzji. Przy masywnym krwawieniu zagrażającym życiu matki konieczne jest natychmiastowe cesarskie cięcie niezależnie od zaawansowania ciąży.
Poród przy łożysku przodującym
Łożysko całkowicie przodujące stanowi bezwzględne wskazanie do cesarskiego cięcia, planowanego zazwyczaj na 36–37 tydzień ciąży. Poród drogami natury jest możliwy jedynie w przypadku łożyska nisko położonego, gdy dolny brzeg łożyska znajduje się w odległości powyżej 2 cm od ujścia szyjki macicy i nie stwierdza się krwawienia.
Podsumowanie
Łożysko przodujące to powikłanie ciąży wymagające specjalistycznego nadzoru i indywidualnego planowania porodu. Wczesna diagnostyka ultrasonograficzna, regularne kontrole i odpowiednie postępowanie medyczne pozwalają w większości przypadków doprowadzić ciążę do bezpiecznego zakończenia. Jeśli doszło do poważnych powikłań, takich jak masywny krwotok z powodu nierozpoznanego lub niewłaściwie leczonego łożyska przodującego, warto rozważyć konsultację prawną w celu oceny prawidłowości postępowania medycznego.
