Brak miejsc na porodówce może oznaczać, że kobieta zgłaszająca się do wybranego szpitala nie zostanie w nim hospitalizowana i otrzyma informację o konieczności zgłoszenia się do innej placówki. Nie oznacza to jednak, że szpital może po prostu odesłać rodzącą bez oceny jej stanu. Jeśli pacjentka potrzebuje natychmiastowego świadczenia z powodu zagrożenia życia lub zdrowia, podmiot leczniczy nie może odmówić jego udzielenia. Jak informuje Urazy Okołoporodowe.
Od maja 2026 roku obowiązuje także zmieniony standard organizacyjny opieki okołoporodowej. Przepisy wskazują, że przyjęcie do porodu następuje przez zgłoszenie się kobiety do wybranego podmiotu udzielającego świadczeń okołoporodowych, a miejsce porodu powinno odpowiadać wcześniej ocenionym czynnikom ryzyka, z wyjątkiem stanów nagłych. Standard wymaga też oceny stanu kobiety i płodu podczas przyjęcia do porodu.
Samo stwierdzenie przy rejestracji, że „nie ma miejsc”, nie zastępuje więc postępowania medycznego, gdy rodząca już zgłosiła się po pomoc.
Kiedy szpital może odesłać rodzącą do innej placówki
Kluczowe znaczenie ma stan zdrowia kobiety i dziecka. Art. 15 ustawy o działalności leczniczej stanowi:
„Podmiot leczniczy nie może odmówić udzielenia świadczenia zdrowotnego osobie, która potrzebuje natychmiastowego udzielenia takiego świadczenia”.
Przepis dotyczy sytuacji, w której natychmiastowa pomoc jest konieczna ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia. Jeśli taki stan występuje, brak wolnego łóżka nie znosi obowiązku udzielenia koniecznej pomocy. Szpital musi postępować zgodnie z aktualnym stanem klinicznym pacjentki.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy po badaniu personel stwierdzi, że pacjentka nie wymaga natychmiastowego świadczenia w tej konkretnej placówce, a oddział nie dysponuje możliwością przyjęcia. Przepisy dotyczące dokumentacji medycznej wprost przewidują procedurę odmowy przyjęcia do szpitala oraz obowiązek wskazania jej przyczyny.
W dokumentacji dotyczącej odmowy powinny znaleźć się m.in.:
- data i godzina zgłoszenia się pacjentki oraz odmowy przyjęcia;
- dane z wywiadu, badania przedmiotowego i wykonanych badań diagnostycznych;
- rozpoznanie, powód odmowy oraz informacja o udzielonych świadczeniach;
- informacja o miejscu, do którego pacjentka została skierowana, oraz o zleceniu transportu sanitarnego, jeśli takie zlecenie wydano.
To istotne rozróżnienie: możliwość odmowy hospitalizacji nie oznacza możliwości pozostawienia pacjentki bez oceny medycznej w sytuacji, gdy zgłasza się ona z rozpoczętym porodem lub objawami mogącymi wymagać pilnej interwencji.
Co powinna otrzymać rodząca po odmowie przyjęcia
Rozporządzenie dotyczące dokumentacji medycznej określa, jakie informacje należy przekazać pacjentowi w razie odmowy przyjęcia. Nie chodzi wyłącznie o ustne stwierdzenie, że oddział jest pełny.
„W przypadku odmowy przyjęcia do szpitala pacjent […] otrzymuje informację o rozpoznaniu […] przyczynie odmowy […] oraz ewentualnych zaleceniach”.
Informacja obejmuje również wyniki przeprowadzonych badań oraz świadczenia udzielone przed podjęciem decyzji o odmowie. Oznacza to, że pacjentka może oczekiwać konkretnej informacji, na jakiej podstawie została podjęta decyzja oraz jakie dalsze postępowanie zostało zalecone.
W praktyce najważniejszym dokumentem dla pacjentki jest zapis przyczyny odmowy oraz zaleceń dotyczących dalszego postępowania. Może mieć znaczenie także później, jeżeli konieczne będzie wyjaśnienie przebiegu zdarzenia lub zweryfikowanie, jakie badania wykonano przed skierowaniem do innego szpitala.
Nowy standard opieki okołoporodowej: co personel powinien sprawdzić przy przyjęciu
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 23 października 2025 roku zmieniło standard organizacyjny opieki okołoporodowej. Akt ogłoszono 6 listopada 2025 roku, a zgodnie z jego § 2 wszedł w życie po upływie sześciu miesięcy.
Standard obowiązujący w 2026 roku wskazuje, że przyjęcie do porodu następuje przez zgłoszenie się do wybranego podmiotu udzielającego świadczeń z zakresu opieki okołoporodowej. Przy przyjęciu personel ma m.in. ocenić czynność serca płodu, zebrać wywiad ogólny i położniczy, przeanalizować przebieg ciąży, ocenić położenie płodu, zaawansowanie porodu, czynność skurczową macicy, stan ogólny matki oraz czynniki ryzyka powikłań okołoporodowych.
To szczególnie istotne w sytuacji braku miejsc, ponieważ decyzja dotycząca dalszego postępowania powinna uwzględniać stan kliniczny, a nie wyłącznie sytuację organizacyjną oddziału.
Standard stanowi również:
„W sytuacji konieczności przekazania opieki nad kobietą rodzącą informują ją o tym fakcie”.
Przepisy wymagają ponadto zapewnienia ciągłości opieki oraz dostosowania jej do indywidualnych potrzeb i aktualnej sytuacji zdrowotnej kobiety, z uwzględnieniem możliwości organizacyjnych danego podmiotu.
Kto organizuje przewóz do drugiego szpitala
Nie każda sytuacja, w której rodząca musi pojechać do innej placówki, oznacza automatycznie przewóz karetką. Rodzaj transportu zależy od wskazań medycznych i stanu pacjentki.
Narodowy Fundusz Zdrowia wyjaśnia, że transport pomiędzy szpitalami może być realizowany jako transport medyczny, gdy pacjent pozostaje w ciężkim stanie i wymaga podczas przewozu nadzoru lekarza, ratownika medycznego lub pielęgniarki. Taki przewóz jest zlecany przez lekarza szpitala, w którym pacjent aktualnie przebywa.
NFZ wskazuje również, że w razie potrzeby przewiezienia pacjenta do innego ośrodka w celu kontynuacji leczenia zlecenie może wystawić szpital, a po jego wystawieniu organizacją transportu zajmuje się właściwa placówka medyczna.
Rzecznik Praw Pacjenta podaje podobną zasadę: szpital odpowiada za transport sanitarny, gdy pacjent wymaga przewiezienia między szpitalami.
Nie należy jednak utożsamiać zwykłego przejazdu do innej porodówki z transportem ratunkowym. Zespół ratownictwa medycznego jest przeznaczony do stanów nagłego zagrożenia zdrowia lub życia, a nie do planowego przewożenia pacjentów między placówkami.
Co zrobić, jeśli porodówka mówi, że nie ma miejsca
Jeżeli kobieta już znajduje się w szpitalu i zgłasza się do porodu, najważniejsze jest ustalenie jej aktualnego stanu oraz dalszego postępowania przez personel medyczny. Przy odmowie przyjęcia należy uzyskać informację o przyczynie decyzji, wynikach przeprowadzonych badań, rozpoznaniu i zaleceniach. Jeżeli personel wskazuje inną placówkę, należy ustalić dokładnie, gdzie pacjentka ma się zgłosić oraz czy jej stan pozwala na samodzielny przejazd.
W praktyce warto dopilnować trzech rzeczy:
- uzyskać dokumentację lub informację dotyczącą odmowy i wykonanych badań;
- ustalić nazwę placówki, do której należy się zgłosić, oraz sposób transportu;
- w razie stanu nagłego wymagającego natychmiastowej pomocy nie organizować przejazdu na własną rękę, lecz stosować się do decyzji personelu albo korzystać z systemu ratownictwa medycznego.
Jeżeli sytuacja dotyczy placówki mającej umowę z NFZ, pacjent może później zgłosić zastrzeżenia do właściwego oddziału Funduszu. NFZ przyjmuje skargi m.in. elektronicznie, pisemnie i osobiście. Od listopada 2025 roku działa również elektroniczny formularz skarg i wniosków. W sprawach dotyczących naruszenia praw pacjenta można zwrócić się także do Rzecznika Praw Pacjenta.
Brak miejsca nie znosi obowiązku pomocy w stanie nagłym
Najważniejsza granica wynika z ustawy o działalności leczniczej. Jeżeli stan rodzącej lub dziecka wymaga natychmiastowego świadczenia ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia, szpital nie może odmówić udzielenia koniecznej pomocy.
Jeśli natomiast po ocenie medycznej zapada decyzja o nieprzyjęciu pacjentki do danego szpitala, odmowa musi zostać udokumentowana, a pacjentka powinna otrzymać informacje o rozpoznaniu, badaniach, przyczynie odmowy, udzielonych świadczeniach i dalszych zaleceniach. Gdy stan zdrowia wymaga bezpiecznego przewiezienia do innego ośrodka, kwestie transportu powinny być rozstrzygane na podstawie wskazań medycznych.
Przeczytaj także inne przydatne materiały na stronie urazyokoloporodowe.pl. Znajdziesz tam ważne informacje o urazach okołoporodowych, możliwych powikłaniach, diagnostyce, leczeniu oraz prawach rodziców. Polecamy również przeczytać: Co spakować w 20 minut, gdy niemowlę nagle trafia do szpitala? Lista dla dziecka i rodzica na start
