Zmiany w szkołach od września 2026 obejmą w pierwszej kolejności uczniów klas I i IV szkół podstawowych w Polsce. Jak informuje redakcja Urazy Okołoporodowe, od 1 września 2026 r. właśnie te roczniki rozpoczną naukę według nowej podstawy programowej Reformy26 „Kompas Jutra”, nowych ramowych planów nauczania oraz z nowych podręczników. Zmiany zostały już formalnie zatwierdzone: minister edukacji Barbara Nowacka podpisała 11 marca rozporządzenie dotyczące nowych podstaw programowych, a 12 marca 2026 r. – zmianę ramowych planów nauczania.
Dla rodziców najważniejsze jest to, że reforma nie oznacza jednoczesnego przestawienia wszystkich ośmiu klas szkoły podstawowej na nowe zasady. W roku szkolnym 2026/2027 według nowych regulacji będą uczyły się klasy I i IV, natomiast pozostałe roczniki pozostaną w systemie przejściowym i będą kontynuować naukę według dotychczasowych podstaw. W praktyce pierwszoklasiści otrzymają rozszerzony wymiar edukacji wczesnoszkolnej, a czwartoklasiści m.in. nową interdyscyplinarną przyrodę oraz zajęcia praktyczno-techniczne.
Zmiany w szkołach od września 2026: dlaczego zaczynają właśnie klasy 1 i 4?
Wybór klas I i IV nie jest przypadkowy. Pierwsza klasa rozpoczyna pierwszy etap edukacyjny, natomiast klasa IV jest momentem przejścia z edukacji wczesnoszkolnej do nauczania przedmiotowego. MEN zdecydowało więc, że wdrażanie nowej podstawy będzie rozpoczynało się od początku kolejnych etapów edukacyjnych, a nie w połowie cyklu nauki.
Kolejne roczniki będą obejmowane reformą sukcesywnie w następnych latach. Oznacza to, że uczeń, który rozpocznie klasę IV we wrześniu 2026 r., będzie już kontynuował dalszą naukę według nowego systemu. Jednocześnie uczeń klasy V w tym samym roku szkolnym pozostanie jeszcze przy dotychczasowym programie.
Takie rozwiązanie pozwala uniknąć sytuacji, w której dziecko w środku etapu edukacyjnego nagle otrzymuje całkowicie inny układ treści.
W okresie przejściowym w jednej szkole mogą więc funkcjonować równolegle dwa ramowe plany nauczania.
Najważniejszy harmonogram wygląda następująco:
| Termin | Kogo obejmuje zmiana | Co się zmienia |
|---|---|---|
| 1 września 2026 | przedszkola | nowa podstawa programowa |
| 1 września 2026 | klasy I szkoły podstawowej | nowa podstawa, nowy plan nauczania, nowe podręczniki |
| 1 września 2026 | klasy IV szkoły podstawowej | nowa podstawa, nowy plan, nowe podręczniki |
| kolejne lata | następne klasy podstawówki | sukcesywne rozszerzanie reformy |
| 1 września 2027 | klasy I szkół ponadpodstawowych | rozpoczęcie reformy na kolejnym poziomie |
| 2031 | część absolwentów | pierwsze egzaminy ósmoklasisty i maturalne w nowej formule |
| 2032 | absolwenci techników | nowa matura w technikach |
Harmonogram potwierdza Ministerstwo Edukacji Narodowej.
„Od 1 września Kompas Jutra wkracza do przedszkoli, klasy 1 oraz 4 szkoły podstawowej” – mówiła Barbara Nowacka podczas podsumowania trasy informacyjnej reformy w czerwcu 2026 r.
Co dokładnie zmieni się w pierwszej klasie od września 2026 roku?
Pierwszoklasiści pozostaną w systemie edukacji wczesnoszkolnej, ale zmieni się jej podstawa programowa i organizacja części zajęć. Jedną z najbardziej konkretnych zmian jest zwiększenie tygodniowego wymiaru obowiązkowych zajęć edukacyjnych na pierwszym etapie z 20 do 21 godzin tygodniowo. MEN uzasadnia dodatkową godzinę koniecznością realizacji nowej podstawy programowej.
Nie oznacza to jednak stworzenia w klasie I szeregu nowych, oddzielnych przedmiotów na wzór klasy IV. Edukacja wczesnoszkolna nadal ma mieć charakter zintegrowany. Zmienić ma się przede wszystkim sposób określania efektów nauki oraz większy nacisk na praktyczne korzystanie z wiedzy, samodzielność, komunikację, współpracę i rozwijanie kompetencji przekrojowych.
Nowa podstawa została skonstruowana wokół wiedzy, umiejętności oraz kompetencji osobistych i społecznych ucznia.
Dla rodzica ważniejsze od samej nazwy reformy będzie więc to, jak zmieni się codzienna praca dziecka na lekcji.
W praktyce szkoły mają częściej wykorzystywać:
- zadania oparte na realnych sytuacjach;
- pracę w parach i zespołach;
- samodzielne poszukiwanie rozwiązania;
- doświadczenia edukacyjne;
- pracę projektową;
- ćwiczenia związane z komunikacją;
- łączenie wiedzy z różnych obszarów;
- informację zwrotną pomagającą uczniowi rozumieć własne postępy.
MEN wskazuje również na zwiększenie znaczenia rozwoju emocjonalnego i społecznego dzieci oraz wykorzystywania wiedzy w praktyce.
Czy pierwszoklasista będzie dłużej w szkole?
Formalnie liczba obowiązkowych zajęć edukacji wczesnoszkolnej zwiększa się z 20 do 21 godzin tygodniowo. Nie należy jednak automatycznie przekładać tego na konkretną godzinę odbioru dziecka ze szkoły.
Plan lekcji zależy od organizacji danej placówki, przerw, zajęć dodatkowych, religii lub etyki, świetlicy oraz innych elementów szkolnego planu.
Rodzice powinni więc sprawdzić finalny plan przekazany przez szkołę pod koniec sierpnia lub na początku września.
Jeżeli dziecko dopiero rozpoczyna edukację, przydatne może być także wcześniejsze sprawdzenie, czym różnią się poszczególne placówki. Praktyczne kryteria dotyczące bezpieczeństwa, liczebności klas czy organizacji nauki opisano w materiale jak wybrać szkołę dla dziecka w Polsce w 2026 roku.
Klasa IV od września 2026: największa zmiana dotyczy przedmiotów przyrodniczych
Dla uczniów rozpoczynających klasę IV reforma będzie bardziej widoczna, ponieważ dzieci przechodzą jednocześnie z edukacji wczesnoszkolnej do systemu przedmiotowego. Jednym z najważniejszych elementów jest nowa formuła przedmiotu przyroda, który w klasach IV–VI będzie miał charakter interdyscyplinarny. Zgodnie z podpisanymi regulacjami ma być realizowany przez 3 godziny tygodniowo w każdej z klas IV, V i VI.
Program przyrody ma łączyć elementy biologii, geografii, chemii i fizyki.
Nie chodzi wyłącznie o umieszczenie tematów z czterech dziedzin w jednym podręczniku. Podstawa zakłada m.in. prowadzenie obserwacji, zadawanie pytań, analizowanie problemów, pracę z informacjami oraz rozumienie zależności zachodzących w środowisku.
W oficjalnej podstawie programowej zapisano, że przyroda w klasach IV–VI ma być przedmiotem interdyscyplinarnym.
Do głównych celów należą między innymi:
- wyszukiwanie i przetwarzanie informacji przyrodniczych;
- budowanie wiedzy poprzez dociekanie naukowe;
- zadawanie pytań i rozwiązywanie problemów;
- rozumienie wpływu człowieka na środowisko i klimat;
- poznawanie podstaw funkcjonowania organizmu człowieka;
- rozwijanie krytycznego myślenia;
- obserwowanie przyrody bezpośrednio w środowisku.
To ważna różnica organizacyjna. Model zakłada wcześniejsze łączenie nauk przyrodniczych, natomiast bardziej wyraźny podział na geografię, biologię, chemię i fizykę pojawi się później.
MEN podaje przy tym, że łączna liczba godzin przeznaczonych na przedmioty przyrodnicze w szkole podstawowej ma wzrosnąć z 20 do 21 godzin w całym cyklu.
„Młodzież musi uczyć się rzeczy praktycznych, rozumieć, po co się uczy” – mówiła Barbara Nowacka podczas spotkania poświęconego Reformie26 w Leżajsku.
Zajęcia praktyczno-techniczne zamiast dotychczasowej techniki
Drugą zmianą szczególnie widoczną dla czwartoklasistów będą zajęcia praktyczno-techniczne, które zastępują dotychczasowy przedmiot technika. MEN wymienia ten przedmiot wśród nowych rozwiązań wprowadzanych od roku szkolnego 2026/2027.
Zmiana nazwy odzwierciedla szersze założenie reformy: więcej działań wykonywanych przez ucznia, a mniej nauki ograniczonej do zapamiętywania informacji.
Uczeń ma nie tylko poznawać zasady działania urządzeń czy konstrukcji, lecz również wykonywać zadania praktyczne i uczyć się przez doświadczenie.
Szczegółowy przebieg zajęć będzie zależał od programu wybranego przez szkołę i nauczyciela.
Nie należy natomiast interpretować reformy jako likwidacji wszystkich dotychczasowych treści technicznych. Nowa podstawa nadal obejmuje bezpieczeństwo, korzystanie z narzędzi i urządzeń czy odpowiedzialne funkcjonowanie w otoczeniu technicznym.
Co powinien sprawdzić rodzic czwartoklasisty przed rozpoczęciem roku?
Przed 1 września warto skontrolować przede wszystkim:
- listę podręczników przekazaną przez szkołę;
- finalny plan lekcji;
- wymagane zeszyty i materiały;
- sposób organizacji zajęć praktyczno-technicznych;
- zasady oceniania obowiązujące w szkole;
- informacje o zajęciach dodatkowych;
- wymagania dotyczące stroju sportowego i wyposażenia;
- komunikaty wychowawcy dotyczące okresu adaptacyjnego w klasie IV.
Nie warto natomiast kupować podręczników wyłącznie na podstawie ofert księgarni internetowych bez sprawdzenia listy szkoły.
Dla uczniów klas I i IV mają obowiązywać nowe podręczniki dostosowane do podstawy programowej z 2026 r. MEN jednoznacznie wskazuje, że to właśnie te dwa roczniki jako pierwsze rozpoczną naukę z nowych publikacji.
Przykładowe szkoły już publikują wykazy podręczników na rok szkolny 2026/2027, w których dla klasy IV pojawiają się nowe edycje podręczników do języka polskiego, matematyki, przyrody czy zajęć praktyczno-technicznych.
Nowe podręczniki w klasach 1 i 4: czy rodzice muszą je kupować?
Sam fakt pojawienia się nowych podręczników nie oznacza, że rodzic ucznia publicznej szkoły podstawowej powinien samodzielnie kupować cały komplet.
System dotacji podręcznikowej nadal funkcjonuje, a w 2026 r. wydano odrębne rozporządzenie dotyczące dotacji celowej na wyposażenie szkół w podręczniki, materiały edukacyjne i ćwiczeniowe. Dokument obejmuje m.in. uczniów rozpoczynających klasy I i IV w roku szkolnym 2026/2027.
Dlatego przed dokonaniem zakupów należy poczekać na komunikat konkretnej szkoły.
Rodzice mogą natomiast ponosić koszty materiałów, których nie obejmuje system bezpłatnego dostępu, wyposażenia osobistego dziecka czy dodatkowych materiałów wskazanych zgodnie z zasadami obowiązującymi w placówce.
Przy planowaniu wrześniowych kosztów przydatne może być zestawienie rodzinnych wydatków. Osobny poradnik dotyczący planowania budżetu domowego w Polsce w 2026 roku pokazuje, jak oddzielić regularne koszty edukacji od wydatków jednorazowych.
Rodziny wychowujące dzieci mogą również sprawdzić aktualne zasady świadczeń. Informacje o świadczeniu 800+ i innych świadczeniach rodzinnych w 2026 roku mogą być pomocne przy planowaniu wydatków związanych z początkiem roku szkolnego.
Czy zmieni się sposób oceniania uczniów?
Reforma zakłada większe znaczenie informacji zwrotnej, monitorowania postępów oraz pracy ukierunkowanej na rzeczywiste umiejętności ucznia. MEN przedstawiając reformę uczniom wskazuje m.in. „częstszą informację zwrotną” oraz zmiany związane ze sposobem oceniania.
Nie oznacza to jednak, że od 1 września 2026 r. w całej Polsce zostanie po prostu zlikwidowany dotychczasowy system ocen.
Przepisy dotyczące klasyfikowania i oceniania należy odróżnić od metod dydaktycznych zalecanych w nowej podstawie.
Szkoły nadal muszą działać zgodnie z przepisami prawa oświatowego oraz własnymi statutami.
Praktyczna różnica może być bardziej widoczna w sposobie przekazywania uczniowi informacji o tym, co zrobił poprawnie, nad czym powinien pracować i jak może poprawić wynik.
Rodzic powinien więc zapoznać się z zasadami oceniania obowiązującymi w konkretnej szkole, zwłaszcza jeśli dziecko rozpoczyna klasę IV i po raz pierwszy będzie regularnie oceniane przez kilku nauczycieli przedmiotowych.
Więcej projektów i pracy zespołowej, ale tydzień projektowy jeszcze nie wszędzie obowiązkowy
Jednym z szeroko opisywanych elementów Reformy26 jest praca projektowa. MEN zapowiada częstsze projekty, pracę grupową i łączenie zagadnień z różnych przedmiotów.
Trzeba jednak precyzyjnie rozróżnić dwie kwestie.
Od września 2026 r. tydzień projektowy może być organizowany fakultatywnie. Według harmonogramu MEN obowiązkowym elementem funkcjonowania szkół ma stać się dopiero od roku 2027.
Dlatego rodzic nie powinien zakładać, że każda szkoła podstawowa przeprowadzi taki tydzień już jesienią 2026 r.
Placówki mogą natomiast wprowadzać projekty w zwykłej pracy dydaktycznej.
„Skuteczne wdrożenie reformy wymaga spotkań oraz stałego dialogu z nauczycielkami i nauczycielami” – podkreślała Barbara Nowacka po ogólnopolskiej trasie konsultacyjnej.
Według MEN w niemal 100 spotkaniach zorganizowanych w ramach trasy uczestniczyło około 24 tys. nauczycieli, a także rodzice.
Dyrektor szkoły otrzyma więcej godzin do wykorzystania
Reforma zmienia również ramy organizacyjne, których rodzic może nie zauważyć bezpośrednio w podstawie programowej.
W klasach IV–VIII liczba godzin pozostających do dyspozycji dyrektora szkoły w całym cyklu zwiększa się z 4 do 6. MEN wskazuje, że mogą one zostać przeznaczone m.in. na rozwijanie kompetencji językowych, matematycznych, cyfrowych oraz ruchowych.
Daje to szkołom większą możliwość różnicowania części oferty.
Dwie szkoły realizujące tę samą państwową podstawę mogą więc wykorzystywać dodatkowe godziny w nieco inny sposób, zależnie od potrzeb uczniów i decyzji organizacyjnych.
Dla rodziców oznacza to, że warto patrzeć nie tylko na ministerialny ramowy plan, ale również na konkretny plan nauczania swojej szkoły.
Jeśli dziecko potrzebuje odpowiedniego miejsca do nauki w domu, przed rozpoczęciem roku można również uporządkować jego stanowisko pracy. Praktyczne zasady organizacji biurka, oświetlenia i przestrzeni opisano w poradniku jak urządzić pokój dziecięcy i strefę nauki.
Co nie zmieni się 1 września 2026 roku?
Wokół reformy pojawia się wiele informacji dotyczących kolejnych etapów zmian, dlatego warto oddzielić regulacje obowiązujące od rozwiązań zaplanowanych na późniejsze lata.
Od września 2026 r. nie zostaną jednocześnie objęte nową podstawą wszystkie klasy szkoły podstawowej.
Nie zacznie również obowiązywać nowa formuła egzaminu ósmoklasisty dla obecnych ósmoklasistów.
Według harmonogramu MEN zmienione egzaminy mają pojawić się dopiero od 2031 r.
Tak samo nowa edukacja obywatelska w szkole podstawowej nie oznacza, że czwartoklasista otrzyma ten przedmiot już we wrześniu 2026 r. W nowym ramowym planie przewidziano ją w klasach VI i VII po jednej godzinie tygodniowo, jako rozwiązanie zastępujące WOS realizowany obecnie w klasie VIII.
Nowa podstawa edukacji dla bezpieczeństwa ma natomiast zacząć obowiązywać od 1 września 2027 r. w klasie VIII.
Najważniejsze zmiany dla rodziców w skrócie
| Obszar | Klasa I | Klasa IV |
|---|---|---|
| Nowa podstawa programowa | tak | tak |
| Nowe podręczniki | tak | tak |
| Nowy ramowy plan nauczania | tak | tak |
| Liczba godzin | edukacja wczesnoszkolna: 20 → 21 | zgodnie z nowym planem przedmiotowym |
| Przyroda w nowej formule | nie jako osobny przedmiot | tak, 3 godziny tygodniowo |
| Zajęcia praktyczno-techniczne | nie | tak |
| Edukacja obywatelska | nie | nie – przewidziana później, w klasach VI–VII |
| Tydzień projektowy | możliwy fakultatywnie | możliwy fakultatywnie |
| Nowy egzamin ósmoklasisty | nie | nie |
Co rodzice powinni zrobić przed 1 września?
Najważniejsze działania nie wymagają studiowania całej podstawy programowej.
Rodzic ucznia klasy I lub IV powinien przede wszystkim korzystać z informacji przekazywanych przez konkretną szkołę, ponieważ ministerialne rozporządzenia określają ramy, ale organizacja planu, dobór programów nauczania i część rozwiązań praktycznych należą do szkoły i nauczycieli.
Przed rozpoczęciem zajęć warto:
- sprawdzić oficjalną listę podręczników;
- nie kupować kompletu książek przed komunikatem szkoły;
- pobrać aktualny plan lekcji;
- przeczytać informacje wychowawcy;
- sprawdzić zasady oceniania;
- zapytać o organizację nowych zajęć praktyczno-technicznych;
- w klasie IV zwrócić uwagę na nową przyrodę;
- przygotować dziecko do większej liczby nauczycieli i przedmiotów;
- sprawdzić, czy szkoła planuje tydzień projektowy;
- monitorować komunikaty szkoły już po rozpoczęciu roku.
Zmiana może być szczególnie odczuwalna dla czwartoklasistów, ponieważ reforma nakłada się na naturalne przejście z nauczania zintegrowanego do przedmiotowego.
Dlatego we wrześniu ważna będzie nie tylko lista nowych podręczników, lecz także adaptacja dziecka do nowego sposobu organizowania nauki.
Pytania i odpowiedzi
Czy od 1 września 2026 wszystkie dzieci będą uczyły się według nowej podstawy?
Nie. W szkole podstawowej reforma rozpoczyna się od klas I i IV. Pozostałe klasy w okresie przejściowym kontynuują naukę według dotychczasowych zasad, a nowe podstawy będą obejmowały kolejne roczniki sukcesywnie.
Czy pierwszoklasiści będą mieli więcej lekcji?
Wymiar obowiązkowej edukacji wczesnoszkolnej zwiększa się z 20 do 21 godzin tygodniowo. Dokładny rozkład tych godzin określi plan danej szkoły.
Czy czwartoklasiści będą mieli biologię, geografię, chemię i fizykę osobno?
W klasach IV–VI nowa podstawa przewiduje interdyscyplinarną przyrodę, łączącą elementy biologii, geografii, chemii i fizyki. Przedmiot ma być realizowany przez 3 godziny tygodniowo w każdej z tych klas.
Czy w klasie IV pojawi się edukacja obywatelska?
Nie. W nowym ramowym planie edukacja obywatelska jest przewidziana w klasach VI i VII, po jednej godzinie tygodniowo.
Czy rodzic musi kupować nowe podręczniki?
Nie należy kupować ich automatycznie. W publicznych szkołach podstawowych funkcjonuje system zapewniania bezpłatnego dostępu do podręczników i materiałów finansowanych z dotacji. Najpierw trzeba sprawdzić informacje przekazane przez szkołę.
Czy tydzień projektowy będzie obowiązkowy już we wrześniu 2026?
Nie. W roku szkolnym 2026/2027 może być realizowany fakultatywnie. Według harmonogramu MEN obowiązkowy tydzień projektowy ma wejść do szkół od 2027 r.
Przeczytaj także inne przydatne materiały na stronie urazyokoloporodowe.pl. Znajdziesz tam ważne informacje o urazach okołoporodowych, możliwych powikłaniach, diagnostyce, leczeniu oraz prawach rodziców. Polecamy również przeczytać: Wypadanie włosów po porodzie: kiedy jest normą, a kiedy potrzebne są badania i leczenie
