Błąd medyczny przy porodzie w Wielkiej Brytanii może stanowić podstawę roszczenia wobec NHS, jeżeli opieka udzielona matce lub dziecku była poniżej wymaganego standardu, a konkretne zaniedbanie spowodowało uraz, pogorszenie zdrowia albo dodatkowe koszty leczenia i opieki. Sam niepomyślny przebieg porodu nie wystarcza: konieczne jest wykazanie zarówno naruszenia obowiązku należytej opieki, jak i związku przyczynowego między działaniem personelu a poniesioną szkodą — informuje Urazy Okołoporodowe, powołując się na yourashford.
Dla Polek mieszkających w hrabstwie Kent lub innych częściach Anglii kluczowe jest rozróżnienie trzech odrębnych działań: zgłoszenia obaw szpitalowi, formalnej skargi do NHS oraz roszczenia o odszkodowanie. Skarga może doprowadzić do wyjaśnień, przeprosin lub zmian organizacyjnych, ale sama w sobie nie uruchamia wypłaty rekompensaty. Roszczenie odszkodowawcze jest osobnym postępowaniem prawnym, opartym na dokumentacji medycznej, opinii niezależnych ekspertów i wyliczeniu skutków szkody.
Poniższa procedura dotyczy przede wszystkim Anglii i Walii, w tym szpitali NHS działających w Kent. W Szkocji i Irlandii Północnej obowiązują odrębne systemy skarg i częściowo inne przepisy dotyczące terminów.
Kiedy trudny poród może oznaczać zaniedbanie medyczne
Powikłanie podczas porodu nie jest automatycznie błędem medycznym. Porody mogą prowadzić do urazów nawet wtedy, gdy lekarze i położne postępują zgodnie z aktualną wiedzą oraz właściwie reagują na nagłą zmianę stanu pacjentki lub dziecka.
Podstawą roszczenia może być sytuacja, w której opieka odbiegała od standardu, jakiego można było oczekiwać od odpowiednio wykwalifikowanego personelu. Następnie trzeba wykazać, że bez tego uchybienia uraz prawdopodobnie nie wystąpiłby albo jego skutki byłyby mniejsze.
W sprawach okołoporodowych analizowane mogą być między innymi:
- opóźnione rozpoznanie nieprawidłowego tętna płodu lub niewłaściwa interpretacja zapisu KTG;
- opóźnienie decyzji o cesarskim cięciu albo zbyt późne wykonanie operacji;
- nierozpoznanie stanu przedrzucawkowego, krwotoku, infekcji lub pęknięcia macicy;
- nieprawidłowe zastosowanie próżnociągu lub kleszczy;
- brak właściwego nadzoru nad noworodkiem po porodzie;
- niewłaściwe leczenie niedotlenienia, żółtaczki, hipoglikemii albo zakażenia;
- nieudzielenie pacjentce wystarczających informacji o istotnym ryzyku i dostępnych metodach leczenia.
Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. O tym, czy doszło do naruszenia standardu, nie decyduje pacjentka, szpital ani sam prawnik, lecz przede wszystkim niezależny ekspert medyczny posiadający doświadczenie w danej dziedzinie.
Skarga do NHS a roszczenie o odszkodowanie
Formalna skarga jest procedurą administracyjną. Pacjentka może w niej zażądać wyjaśnienia przebiegu porodu, wskazania osób odpowiedzialnych za decyzje, udostępnienia wyników wewnętrznego postępowania oraz informacji o działaniach podjętych przez szpital.
NHS England wskazuje, że skargę należy zasadniczo złożyć w ciągu 12 miesięcy od zdarzenia albo od dnia, w którym pacjent dowiedział się, że istnieje powód do jej wniesienia. Termin może zostać wydłużony, gdy istnieją uzasadnione przyczyny opóźnienia i nadal możliwe jest przeprowadzenie rzetelnego postępowania.
„Skargi powinny być zwykle składane w ciągu 12 miesięcy od zdarzenia lub uzyskania o nim wiedzy” — podaje NHS England w oficjalnych zasadach rozpatrywania skarg, aktualnych dla pacjentów korzystających z NHS w Anglii.
Skargę dotyczącą porodu w szpitalu najczęściej kieruje się do complaints team właściwego NHS Trust. Dane kontaktowe znajdują się na stronie szpitala. Na wcześniejszym etapie można zwrócić się do Patient Advice and Liaison Service, czyli PALS, który pomaga pacjentom uzyskać informacje i podjąć próbę rozwiązania problemu bez formalnej procedury.
Parliamentary and Health Service Ombudsman opisuje następującą kolejność: rozmowa z personelem, skorzystanie z niezależnego wsparcia, formalna skarga do NHS, a następnie skierowanie nierozwiązanej sprawy do Ombudsmana.
Złożenie skargi nie zatrzymuje biegu terminu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego. Oczekiwanie przez wiele miesięcy na odpowiedź NHS może więc ograniczyć czas dostępny na rozpoczęcie postępowania sądowego.
Co powinna zawierać skarga dotycząca porodu
Pismo powinno być rzeczowe i oparte na chronologii. Nie trzeba w nim samodzielnie formułować specjalistycznej diagnozy ani wskazywać konkretnego przepisu naruszonego przez personel.
Należy podać:
- imię, nazwisko, datę urodzenia, adres, numer NHS i dane szpitala;
- datę przyjęcia, porodu oraz wypisu;
- opis przebiegu zdarzeń z możliwie dokładnymi godzinami;
- nazwiska lekarzy i położnych, jeśli są znane;
- opis obrażeń matki lub dziecka;
- konkretne pytania wymagające odpowiedzi;
- informację, jakiego działania oczekuje pacjentka.
Można zażądać wyjaśnienia, dlaczego podjęto określoną decyzję, kiedy zauważono pogorszenie zapisu KTG, kto zdecydował o operacji, dlaczego doszło do opóźnienia oraz czy zdarzenie było przedmiotem wewnętrznego dochodzenia dotyczącego bezpieczeństwa pacjentów.
Skarga powinna być wysłana w sposób pozwalający zachować kopię i potwierdzenie doręczenia. Dokumenty, wiadomości e-mail, odpowiedzi szpitala i notatki z rozmów należy przechowywać razem.
Jak uzyskać dokumentację medyczną po porodzie
Dokumentacja jest jednym z najważniejszych źródeł dowodowych, ale sam jej zapis nie przesądza jeszcze o odpowiedzialności NHS. Pacjent może zwrócić się bezpośrednio do szpitala lub placówki, która udzielała świadczenia, z wnioskiem o dostęp do danych, określanym jako Subject Access Request.
NHS England potwierdza, że prawo dostępu wynikające z UK GDPR może być realizowane pisemnie, e-mailem lub ustnie. Wniosek nie musi być skierowany do konkretnego pracownika organizacji. Oficjalny formularz Subject Access Request może ułatwić dokładne wskazanie żądanych materiałów.
W sprawie porodowej warto wystąpić o:
- pełną dokumentację położniczą matki i dokumentację noworodka;
- zapis KTG, partogram i karty obserwacji;
- wyniki badań laboratoryjnych, gazometrię krwi pępowinowej oraz opisy badań obrazowych;
- formularze zgody i notatki dotyczące rozmów o ryzyku;
- protokół operacyjny cesarskiego cięcia lub porodu zabiegowego;
- karty podawania leków;
- dokumenty dotyczące resuscytacji i leczenia na oddziale neonatologicznym;
- korespondencję związaną z wewnętrznym dochodzeniem, w zakresie podlegającym udostępnieniu.
NHS England zwraca uwagę, że część informacji, na przykład wewnętrzne wiadomości lub ścieżki zmian w elektronicznym rekordzie, może nie być widoczna w standardowym dostępie online. Z tego powodu w poważnej sprawie warto precyzyjnie określić, że wniosek obejmuje pełny rekord, a nie tylko jego wersję dostępną w aplikacji.
Termin na rozpoczęcie roszczenia przeciwko NHS
W Anglii i Walii standardowy termin dla roszczeń dotyczących uszkodzenia ciała wynosi trzy lata. Zgodnie z sekcją 11 Limitation Act 1980 okres ten biegnie od dnia, w którym powstała podstawa roszczenia, albo od późniejszej daty uzyskania wymaganej prawem wiedzy o istotnym urazie i jego możliwym związku z zaniedbaniem.
Oficjalne wytyczne dotyczące postępowań w King’s Bench Division również wskazują trzy lata jako zwykły termin dla spraw o uszkodzenie ciała.
Inaczej oblicza się termin dotyczący urazu dziecka. Co do zasady okres przedawnienia nie zaczyna biec, zanim dziecko osiągnie pełnoletność. W praktyce oznacza to zazwyczaj możliwość rozpoczęcia postępowania do 21. roku życia, jeżeli roszczenie nie zostało wcześniej wniesione przez rodzica lub opiekuna działającego jako litigation friend.
W przypadku osoby, która z powodu poważnego uszkodzenia neurologicznego nie ma zdolności do samodzielnego prowadzenia sprawy, termin może być liczony inaczej. Sąd ma również określone ustawą uprawnienia do dopuszczenia niektórych spóźnionych roszczeń, lecz nie należy zakładać, że zrobi to automatycznie.
Jak wygląda przygotowanie roszczenia o NHS odszkodowanie
Pierwszy etap zwykle obejmuje analizę dokumentów przez prawnika specjalizującego się w clinical negligence. Prawnik ustala, kto potencjalnie odpowiada za opiekę, czy zachodzi możliwość naruszenia standardu oraz jakie dowody trzeba zabezpieczyć.
Następnie niezależny ekspert medyczny ocenia dwa odrębne zagadnienia. Pierwszym jest breach of duty, czyli odpowiedź na pytanie, czy opieka była niezgodna z wymaganym standardem. Drugim jest causation — czy właśnie to uchybienie spowodowało konkretny uraz.
Obowiązujący Pre-Action Protocol for the Resolution of Clinical Disputes przewiduje przygotowanie chronologii opartej na dokumentacji, opis zdarzeń, zarzuty dotyczące zaniedbania oraz wyjaśnienie związku między tymi zarzutami a obrażeniami.
„Pismo powinno zawierać chronologię opartą na dokumentacji medycznej” — stanowi protokół postępowania poprzedzającego proces w sporach klinicznych w Anglii i Walii.
Po uzyskaniu odpowiednich opinii do NHS Trust może zostać skierowany formalny Letter of Claim. Pozwany otrzymuje możliwość zbadania sprawy, ustosunkowania się do zarzutów i przedstawienia stanowiska w kwestii odpowiedzialności.
Nie wszystkie sprawy trafiają na rozprawę. Część kończy się ugodą po uznaniu odpowiedzialności albo po negocjacjach dotyczących wysokości świadczenia.
Za co może zostać przyznane odszkodowanie
Wysokość świadczenia nie jest ustalana wyłącznie na podstawie nazwy urazu. Obejmuje skutki zdrowotne, wpływ na codzienne funkcjonowanie oraz rzeczywiste i przewidywane wydatki.
Roszczenie może uwzględniać rekompensatę za ból, cierpienie i utratę możliwości normalnego życia, a także koszty:
- leczenia, rehabilitacji, terapii i leków;
- opieki sprawowanej przez rodzinę lub zawodowych opiekunów;
- przystosowania domu i zakupu specjalistycznego sprzętu;
- transportu, edukacji i wsparcia komunikacyjnego;
- utraconych dochodów matki albo przyszłych dochodów dziecka;
- pomocy psychologicznej i psychiatrycznej;
- przyszłej opieki wymaganej przez całe życie.
W najpoważniejszych przypadkach dotyczących uszkodzenia mózgu u dziecka sąd może zatwierdzić rozwiązanie łączące jednorazową kwotę z okresowymi płatnościami przeznaczonymi na długoterminową opiekę. Ugoda zawierana w imieniu dziecka wymaga zatwierdzenia przez sąd, który ocenia, czy chroni jego interesy.
Jak finansowane jest prowadzenie sprawy
W Anglii i Walii wiele kancelarii prowadzi sprawy o zaniedbanie kliniczne na podstawie Conditional Fee Agreement, potocznie nazywanego no win, no fee. Warunki umowy, potrącenia, ubezpieczenie kosztów oraz odpowiedzialność za wydatki powinny zostać wyjaśnione przed jej podpisaniem.
Pomoc prawna finansowana ze środków publicznych jest dostępna tylko w ograniczonych kategoriach spraw. Oficjalna wyszukiwarka Ministerstwa Sprawiedliwości umożliwia znalezienie doradcy świadczącego legal aid w sprawach clinical negligence.
Uprawnienie do pomocy zależy od charakteru obrażeń, sytuacji sprawy i obowiązujących kryteriów. Dlatego podczas pierwszej rozmowy z kancelarią należy zapytać o wszystkie dostępne modele finansowania, a nie tylko o jedną proponowaną umowę.
Gdzie skierować sprawę, gdy NHS nie rozwiązał skargi
Jeżeli po zakończeniu procedury skargowej odpowiedź NHS Trust jest niewystarczająca, sprawę dotyczącą opieki w Anglii można skierować do Parliamentary and Health Service Ombudsman. NHS England podaje również numer Ombudsmana: 0345 015 4033.
Ombudsman może badać nierozwiązane skargi dotyczące NHS, ale nie zastępuje sądu w procesie o odszkodowanie. Jego postępowanie może dotyczyć jakości opieki, sposobu prowadzenia dochodzenia i odpowiedzi udzielonej rodzinie.
„Możesz złożyć formalną skargę do organizacji NHS, z której działania nie jesteś zadowolony” — wskazuje Parliamentary and Health Service Ombudsman w materiale dotyczącym praw pacjentów korzystających z opieki położniczej.
Pacjent może również korzystać z bezpłatnego wsparcia niezależnego NHS complaints advocate. NHS England wyjaśnia, że taki przedstawiciel może pomóc napisać pismo, uczestniczyć w spotkaniu i przedstawić dostępne możliwości działania.
Co zrobić bezpośrednio po podejrzeniu błędu przy porodzie
Najbezpieczniej rozpocząć od zabezpieczenia dokumentów i spisania chronologii, zanim szczegóły zostaną zapomniane. Należy zanotować przebieg porodu, godziny kluczowych wydarzeń, treść rozmów z personelem oraz dane świadków.
Kolejne działania powinny obejmować:
- wystąpienie do szpitala o pełną dokumentację matki i dziecka;
- zgłoszenie pytań do PALS lub formalne złożenie skargi do NHS Trust;
- uzyskanie aktualnej diagnozy i planu leczenia obrażeń;
- zachowanie faktur, potwierdzeń kosztów i danych o utraconych dochodach;
- konsultację z prawnikiem przed upływem terminu przedawnienia.
Nie należy czekać na zakończenie rehabilitacji ani na ostateczną odpowiedź szpitala, aby sprawdzić termin prawny. Wczesna konsultacja pozwala zabezpieczyć zapisy KTG, dane elektroniczne, dokumenty dochodzenia i opinie osób, które pamiętają przebieg zdarzenia.
Osoby poszukujące aktualności z Kent i Wielkiej Brytanii powinny równolegle korzystać z oficjalnych stron NHS Trust, NHS England, PHSO oraz Ministerstwa Sprawiedliwości. To właśnie tam publikowane są obowiązujące procedury, formularze i dane kontaktowe potrzebne do rozpoczęcia skargi lub roszczenia.
Przeczytaj także inne przydatne materiały na stronie urazyokoloporodowe.pl. Znajdziesz tam ważne informacje o urazach okołoporodowych, możliwych powikłaniach, diagnostyce, leczeniu oraz prawach rodziców. Polecamy również przeczytać: Złość po porodzie — dlaczego młoda matka wybucha i kiedy potrzebuje pomocy
